Tâm Thường Định: Đọc và Viết Trong Gia Đình Phật Tử Tại Hải Ngoại

 

Trong đời sống tu học của Gia Đình Phật Tử, chúng ta thường nói nhiều đến sinh hoạt, huấn luyện, lễ nghi, tinh thần kỷ luật và phụng sự. Nhưng có một mạch ngầm ít được nhắc đến, dù nó nuôi dưỡng âm thầm cả nhận thức lẫn hành động của người Áo Lam: đó là đọc và viết. Không phải đọc để tích lũy chữ nghĩa, cũng không phải viết để phô bày tài năng, mà đọc và viết như một cách tu tập, một phương tiện làm sáng lại con đường mình đang đi.

Đạo Phật không khởi đi từ niềm tin mù quáng. Đức Phật nhiều lần nhấn mạnh đến chánh kiến – thấy cho đúng – như nền tảng đầu tiên của Bát Chánh Đạo. Mà muốn thấy cho đúng, không thể chỉ dựa vào cảm tính, truyền miệng hay thói quen tập thể. Chánh kiến cần được nuôi dưỡng bằng sự học hỏi, bằng suy tư, bằng đối thoại với chính mình. Ở đó, đọc là cánh cửa mở ra thế giới của kinh nghiệm, của trí tuệ đi trước; còn viết là hành động quay trở lại, sắp xếp, soi chiếu và xác nhận xem mình đã hiểu đến đâu, hiểu đúng hay chưa.

Trong Gia Đình Phật Tử, nhiều Huynh trưởng và đoàn sinh có một mặc cảm rất phổ biến: “Mình không phải người viết”, “mình không có văn chương”, “mình sợ viết sai”, “mình sợ người khác đánh giá”… Mặc cảm ấy, nếu nhìn sâu, không phải còn là sự khiêm tốn, mà là một hình thức tự rút lui khỏi trách nhiệm nhận thức. Bởi khi không dám viết, chúng ta cũng thường không dám đặt câu hỏi, không dám làm rõ suy nghĩ của chính mình. Và khi nhận thức mờ nhạt, thực hành rất dễ đi chệch hướng, dù động cơ ban đầu có thể rất tốt.

Trong bối cảnh hải ngoại, có thêm một rào cản tâm lý khác khiến nhiều Lam viên chùn bước trước việc viết, đó là câu hỏi “viết tiếng Việt hay tiếng Anh?”. Có người ngại viết tiếng Việt vì sợ không tròn chữ, không đúng văn phong; có người ngại viết tiếng Anh vì nghĩ mình không đủ học thuật. Nhưng nếu nhìn cho thấu đáo, đây là một ngộ nhận cần được tháo gỡ. Ngôn ngữ, tự thân, chỉ là phương tiện. Điều cốt lõi của việc viết không nằm ở việc dùng tiếng nào, mà nằm ở chỗ người viết có đang trung thực với nhận thức của mình hay không, có đang nỗ lực diễn đạt cho sáng rõ điều mình hiểu hay không. Ở hải ngoại, viết bằng tiếng Việt là một cách giữ gìn mạch nguồn văn hóa và tư duy Phật học Việt Nam; viết bằng tiếng Anh là một con đường mở, giúp thế hệ trẻ và xã hội chung quanh hiểu đúng về lý tưởng, phương pháp giáo dục và tinh thần của Gia Đình Phật Tử. Hai con đường ấy không loại trừ nhau, mà bổ sung cho nhau. Khi chúng ta đặt nặng đúng–sai về ngôn ngữ, ta dễ bỏ quên mục tiêu lớn hơn đól à xây dựng chánh kiến. Một nhận thức đúng, dù được diễn đạt bằng tiếng Việt mộc mạc hay tiếng Anh giản dị, vẫn có giá trị hơn rất nhiều so với sự im lặng vì sợ sai. Ở hải ngoại, mạnh dạn viết bằng ngôn ngữ mình có thể diễn đạt rõ nhất chính là bước đầu của trách nhiệm trí tuệ, và cũng là cách để Gia Đình Phật Tử thật sự sống trong hiện tại, chứ không chỉ hoài niệm về quá khứ.

Viết, trong tinh thần Phật học không phải là đặc quyền của người “có năng khiếu”. Viết là một hành vi chánh niệm. Khi ta viết xuống một điều gì đó – một suy nghĩ về giáo dục, một trăn trở về sinh hoạt, một kinh nghiệm huấn luyện, hay chỉ là một cảm nhận sau một kỳ trại – chúng ta buộc phải dừng lại, lắng nghe chính mình và chịu trách nhiệm với từng ý nghĩ được hình thành. Viết giúp ta thấy rõ hơn những chỗ còn mơ hồ, những định kiến vô thức, những điều ta tưởng là đúng nhưng thực ra chưa được soi sáng.

Gia Đình Phật Tử là một tổ chức giáo dục. Giáo dục không thể đứng vững chỉ bằng khẩu hiệu hay truyền thống lặp lại. Giáo dục cần được nuôi bằng tư duy sống động, bằng sự phản tỉnh liên tục của chính người làm giáo dục. Bấy giờ một phong trào đọc và viết trong Gia Đình Phật Tử, nếu được hiểu cho đúng, không nhằm tạo ra “nhà văn”, “học giả học Phật”, mà nhằm hình thành những người Huynh trưởng có khả năng tự tư duy, tự diễn đạt, tự điều chỉnh nhận thức của mình. Khi một Huynh trưởng đọc và viết, dù chỉ là một trang ngắn, chúng ta đang tập cho mình thói quen đặt câu hỏi đó chính là điều này có đúng với tinh thần Phật pháp không, có phù hợp với mục tiêu giáo dục của tổ chức không, có lợi ích thật sự cho đàn em không.

Đọc và viết còn là cách để vượt qua sự lệ thuộc thụ động. Không đọc, ta dễ bị dẫn dắt bởi những mảnh thông tin rời rạc, những nhận định cảm tính, những “ý kiến chung” không ai chịu trách nhiệm. Không viết, ta dễ hài lòng với việc lặp lại lời người khác, mà không biết mình đang đứng ở đâu trong dòng chảy ấy. Ngược lại, khi đọc có chọn lọc và viết với tinh thần học hỏi, người Áo Lam dần hình thành một nội lực trí tuệ, đó là biết phân biệt, biết đối chiếu, biết giữ vững lập trường mà không rơi vào cố chấp.

Trong lịch sử Phật giáo, từ kinh điển cho đến các trước tác luận giải, từ những dòng kệ ngắn cho đến những bộ luận sâu xa, tất cả đều là kết quả của một truyền thống đọc, suy tư và viết không ngừng. Gia Đình Phật Tử, nếu muốn giữ được căn bản Phật học của mình trong bối cảnh hiện đại, không thể chỉ dừng ở sinh hoạt bề nổi. Phải có một đời sống trí tuệ bên trong, nơi mỗi Huynh trưởng và đoàn sinh được khuyến khích diễn đạt suy nghĩ của mình bằng chữ viết, với tinh thần khiêm cung, học hỏi và xây dựng.

Điều quan trọng là phải trả lại cho việc viết một không khí an lành và nhân bản. Viết không phải để hơn thua, không phải để phán xét, không phải để gán nhãn đúng sai một cách vội vã. Viết để cùng nhau đi cho rõ đường. Viết để sai rồi sửa. Viết để mở đối thoại, chứ không để đóng lại bằng quyền uy. Khi tổ chức tạo được một môi trường như vậy, sự tự ti sẽ dần tan biến và thay vào đó là sự mạnh dạn rất tự nhiên của người biết mình đang học.

Từ nhận thức đúng mới có thực hành đúng. Đó không phải là một khẩu hiệu trừu tượng, mà là một quy luật rất cụ thể của đời sống tu học. Nếu nhận thức về giáo dục Phật giáo mờ nhạt, thực hành sẽ dễ rơi vào hình thức. Nếu nhận thức về tổ chức không rõ ràng, hành động sẽ dễ dẫn đến mâu thuẫn và chia rẽ. Viết chính là một trong những con đường ngắn nhất để làm trong sáng nhận thức ấy, cho cá nhân và cho tập thể.

Khuyến khích phong trào viết trong Gia Đình Phật Tử, vì vậy, không phải là thêm việc, mà là trở về đúng với bản chất giáo dục của tổ chức. Đó là lời mời gọi mỗi người Áo Lam hãy tin rằng suy nghĩ của mình có giá trị, kinh nghiệm của mình có ý nghĩa, và con đường tu học của mình xứng đáng được soi sáng bằng trí tuệ. Khi người Áo Lam dám viết, tổ chức sẽ có chiều sâu. Khi tổ chức có chiều sâu, sự phụng sự sẽ bền bỉ và đúng hướng hơn. Và khi đó, chữ viết không còn là chữ, mà trở thành một hình thức hành đạo thầm lặng, nhưng lâu dài.

Phật lịch 2569 – Sacramento 13.01.2026

TÂM THƯỜNG ĐỊNH Bạch Xuân Phẻ

Reading and Writing

in the Vietnamese Buddhist Youth Association Overseas

In the life of study and practice within the Vietnamese Buddhist Youth Association, we often speak of activities, training, rituals, discipline, and service. Yet there exists a quieter current, one less frequently mentioned, though it silently nourishes both the understanding and actions of those who wear the Lam uniform: reading and writing. This is not reading to accumulate words, nor writing to display talent, but reading and writing as a form of practice—a means of illuminating the path one is walking.

Buddhism does not begin with blind belief. The Buddha repeatedly emphasized Right View—the ability to see correctly—as the very foundation of the Noble Eightfold Path. To see correctly, one cannot rely solely on emotion, hearsay, or collective habit. Right View must be cultivated through learning, reflection, and honest dialogue with oneself. In this process, reading opens the door to the accumulated experience and wisdom of those who came before, while writing is the act of returning inward—to organize, examine, and verify how deeply and how accurately one has understood.

Within the Vietnamese Buddhist Youth Association, many leaders and members carry a common psychological barrier: “I am not a writer,” “I lack literary ability,” “I am afraid of writing incorrectly,” or “I fear being judged.” When examined closely, this is no longer mere humility, but a quiet withdrawal from intellectual responsibility. For when one does not dare to write, one often does not dare to question, to clarify one’s own thinking. And when understanding remains vague, practice easily goes astray, even when the initial intention is sincere.

In the overseas context, an additional mental obstacle often arises, causing many Lam members to hesitate before writing: the question of whether to write in Vietnamese or in English. Some hesitate to write in Vietnamese out of fear that their language is imperfect or stylistically weak; others hesitate to write in English, believing they lack academic proficiency. Yet this is a misunderstanding that needs to be dismantled. Language, in itself, is only a tool. The essence of writing does not lie in which language is used, but in whether the writer is honest with their understanding, and whether they strive to express clearly what they truly comprehend. Overseas, writing in Vietnamese is a way of preserving the cultural and Buddhist intellectual heritage of Vietnam; writing in English is an open path that allows younger generations and the surrounding society to correctly understand the ideals, educational methods, and spirit of the Vietnamese Buddhist Youth Association. These two paths do not exclude one another; they complement each other. When we become overly concerned with linguistic correctness, we risk losing sight of the greater goal: the cultivation of Right View. A correct understanding, expressed in simple Vietnamese or plain English, is far more valuable than silence born of fear. In the overseas context, the courage to write in the language one can express most clearly is the first step of intellectual responsibility, and also a way for the Vietnamese Buddhist Youth Association to truly live in the present, rather than merely reminisce about the past.

Writing, in the spirit of Buddhism, is not the privilege of those with “talent.” Writing is an act of mindfulness. When we write something down—whether a reflection on education, a concern about organizational life, an experience from training, or simply a feeling after a camp—we are compelled to pause, to listen inwardly, and to take responsibility for each thought that takes form. Writing helps us recognize areas that remain unclear, unconscious assumptions we carry, and beliefs we once thought correct but have not yet been fully illuminated.

The Vietnamese Buddhist Youth Association is an educational organization. Education cannot stand firmly on slogans or repeated traditions alone. It must be sustained by living thought and continual self-reflection on the part of educators themselves. A movement of reading and writing within the Association, when properly understood, is not meant to produce “writers” or “Buddhist scholars,” but to form leaders capable of independent thinking, clear expression, and ongoing self-correction. When a leader reads and writes—even if only a single page—they are training themselves to ask essential questions: Is this consistent with the spirit of the Dharma? Does it align with the educational goals of the organization? Does it truly benefit the younger members?

Reading and writing are also ways to overcome passive dependence. Without reading, we are easily led by fragmented information, emotional judgments, and so-called “common opinions” for which no one takes responsibility. Without writing, we are easily satisfied with repeating others’ words, without knowing where we ourselves stand within that current. By contrast, when reading selectively and writing with a spirit of learning, Lam members gradually develop an inner intellectual strength—the ability to discern, to compare, and to maintain a clear standpoint without falling into rigidity.

Throughout Buddhist history, from the scriptures to commentarial treatises, from brief verses to profound philosophical works, all are the fruits of an unbroken tradition of reading, reflection, and writing. If the Vietnamese Buddhist Youth Association wishes to preserve its Buddhist foundations in the modern era, it cannot remain only at the level of surface activities. There must be an inner life of wisdom, where each leader and member is encouraged to articulate their thoughts through writing, with humility, openness, and a constructive spirit.

What is essential is to restore to writing an atmosphere that is wholesome and humane. Writing is not for competition, not for judgment, not for hastily labeling right and wrong. Writing is to help one another walk the path more clearly. Writing is to err and then correct. Writing is to open dialogue, not to close it with authority. When the organization can foster such an environment, self-doubt will gradually fade, replaced by the natural confidence of one who knows they are learning.

From correct understanding arises correct practice. This is not an abstract slogan, but a concrete principle of spiritual life. When understanding of Buddhist education is unclear, practice easily becomes formalistic. When understanding of organizational purpose is vague, action easily leads to conflict and division. Writing is one of the most direct paths to clarifying understanding—for both the individual and the collective.

Encouraging a movement of writing within the Vietnamese Buddhist Youth Association, therefore, is not about adding more tasks, but about returning to the true educational nature of the organization. It is an invitation for every Lam member to trust that their thoughts have value, their experiences carry meaning, and their path of practice deserves to be illuminated by wisdom. When Lam members dare to write, the organization gains depth. When the organization has depth, service becomes more enduring and more rightly directed. At that point, writing is no longer merely writing—it becomes a quiet, enduring form of practice and service.

Buddhist Era 2569 – Sacramento, January 13, 2026

TÂM THƯỜNG ĐỊNH – Bạch Xuân Phẻ

Tâm Thường Định: Giáo Dục Phật Giáo Trong Gia Đình Phật Tử Việt Nam Tại Hải Ngoại

 

Giáo dục, từ thuở khai sinh văn minh, luôn là phương tiện không thể thiếu để hình thành nhân cách, kiến thức và năng lực sáng tạo của con người. Từ các triết gia Hy Lạp cổ đại như Socrates, Plato, Aristotle đến các nhà tư tưởng phương Đông như Khổng Tử, Lão Tử, Thiền sư Trung Hoa…, giáo dục vừa là truyền thụ tri thức mà còn là hành trình rèn luyện đạo đức, bồi đắp trí tuệ và nuôi dưỡng tinh thần.

Socrates dạy rằng “Biết mình là cội nguồn mọi tri thức”, nhấn mạnh sự thức tỉnh nhận thức cá nhân. Plato xây dựng mô hình “giáo dục tinh hoa” với quan niệm rằng xã hội phát triển khi những cá nhân xuất sắc được rèn luyện toàn diện về trí tuệ và nhân cách để phục vụ cộng đồng. Ở phương Đông, Khổng Tử và các bậc hiền triết nhấn mạnh giáo dục đạo đức song song với học vấn, hướng đến một đời sống hài hòa giữa bản thân, gia đình và xã hội.

Qua các thời đại, tinh thần giáo dục không ngừng biến chuyển để thích ứng với nhu cầu xã hội. Thế kỷ XXI, trong bối cảnh toàn cầu hóa, cách mạng công nghiệp 4.0 và sự bùng nổ thông tin, tinh hoa giáo dục không những là đào tạo người xuất sắc về mặt kiến thức mà còn là phát triển những phẩm chất cốt lõi về tư duy phản biện, khả năng sáng tạo, năng lực thích ứng, và hơn hết là tinh thần nhân bản. Các mô hình giáo dục đương đại hướng đến việc nuôi dưỡng con người toàn diện – vừa giỏi về kỹ năng, vừa sâu sắc về đạo đức, vừa sáng tạo trong tư duy, và biết phục vụ cộng đồng một cách có trách nhiệm.

Như vậy, từ triết lý cổ chí kim đến xu hướng giáo dục tinh hoa đương đại, cho thấy giáo dục không chỉ là truyền thụ tri thức mà là thức tỉnh tiềm năng nội tại của con người, hình thành nhân cách và hướng con người đến những giá trị cao đẹp, bền vững cho xã hội.

Từ đây, Giáo dục Phật giáo – một dòng chảy giáo dục tinh hoa phương Đông – hiện ra với một tầm nhìn sâu sắc, gắn liền giữa trí tuệ và đạo đức, giữa tự giác cá nhân và lợi ích cộng đồng. Giáo dục Phật giáo không đơn thuần là việc học kinh, tụng chú, mà là hành trình thực tập sống, rèn luyện tâm trí, phát triển nhân cách toàn diện, và nuôi dưỡng lòng từ bi – những phẩm chất vượt thời gian mà bất kỳ xã hội nào cũng cần để phát triển bền vững.

Qua lăng kính giáo dục Phật giáo, mỗi con người được khuyến khích tự nhận thức bản thân, khai mở trí tuệ và thực hành đời sống hướng thiện, để kiến tạo một xã hội mà nơi đó, trí tuệ và đạo đức, cá nhân và cộng đồng, hòa hợp một cách tự nhiên và vững vàng.

Nếu triết lý giáo dục từ cổ chí kim nhấn mạnh nhân cách, trí tuệ và sự phục vụ xã hội, Giáo dục Phật giáo nâng tầm điều đó bằng một triết lý toàn diện về con người và đời sống. Qua mọi thời đại, từ thời Phật còn tại thế cho đến các thiền sư, hiền giả Đông-Tây, giáo dục Phật giáo luôn hướng đến việc khai mở trí tuệ, rèn luyện đạo đức, và nuôi dưỡng lòng từ bi – những phẩm chất không những làm giàu đời sống cá nhân mà còn kiến tạo cộng đồng vững bền.

Trong quá khứ, tinh thần này được thể hiện qua các trường học Phật giáo, từ Nalanda ở Ấn Độ, Takṣaśilā ở vùng Trung Á, đến các thiền viện Trung Hoa và Việt Nam. Ở đó, việc học vừa là tiếp nhận kiến thức vừa là học để sống đúng, học để phát triển tâm thức, và học để thực hành trí tuệ và từ bi trong mọi hành vi. Những thế hệ đệ tử Phật được rèn luyện không những để hiểu lý thuyết mà còn để thực chứng giáo lý, biến học thuật thành hành động thiết thực, phục vụ xã hội.

Bước vào thời hiện đại, Giáo dục Phật giáo giữ nguyên tinh thần cốt lõi đó nhưng đồng thời thích ứng với bối cảnh toàn cầu hóa, khoa học công nghệ và sự đa văn hóa. Vai trò của Giáo dục Phật giáo hôm nay không chỉ là giáo dục tâm linh cho Phật tử mà còn là giáo dục nhân bản cho toàn xã hội:

Giáo dục trí tuệ và tự nhận thức: Phật giáo khuyến khích con người nhìn thấu bản chất tâm lý, rèn luyện tư duy phản biện, đồng thời nhận diện những định kiến và vô minh. Đây là năng lực quý giá trong một thế giới đầy thông tin, nơi con người dễ lạc hướng nếu thiếu trí tuệ tự nhận thức.

Giáo dục đạo đức và lòng từ bi: Trong thời đại mà cạnh tranh và lợi ích cá nhân chi phối nhiều hành vi xã hội, giáo dục Phật giáo nhắc nhở về đạo đức làm nền tảng, nuôi dưỡng lòng từ bi, công bằng và trách nhiệm xã hội – những phẩm chất quan trọng để xã hội phát triển tốt đẹp và lâu bền.

Giáo dục kỹ năng ứng dụng trong đời sống: Giáo dục Phật giáo hiện đại không dừng lại ở lý thuyết; nó còn cung cấp phương pháp thực tập thiền, chánh niệm, quản lý cảm xúc và kỹ năng hòa hợp cộng đồng – những năng lực giúp con người sống chủ động, sáng tạo và hạnh phúc trong xã hội biến động.

Vai trò cộng đồng và tinh thần lãnh đạo: Giáo dục Phật giáo còn nhấn mạnh rằng cá nhân giác ngộ không tách rời xã hội. Những người được giáo dục trong tinh thần Phật giáo trở thành người lãnh đạo từ bi, những công dân có trách nhiệm, những huynh trưởng, người thầy và nhà giáo dục dẫn dắt cộng đồng đi lên mà không đánh mất giá trị nhân bản.

Chính vì vậy, Giáo dục Phật giáo là giáo dục tinh hoa vượt thời gian, vừa giữ nguyên giá trị nguyên lý, vừa linh hoạt thích ứng với mọi hoàn cảnh, từ truyền thống đến hiện đại, từ cá nhân đến cộng đồng, từ địa phương đến toàn cầu. Giáo dục Phật giáo không những là một hệ thống tri thức hay đạo đức, mà là nghệ thuật sống – nghệ thuật rèn luyện tâm trí và nhân cách để xây dựng một xã hội hài hòa, trí tuệ, và nhân bản.

Trong bối cảnh xã hội hiện tại, nơi căng thẳng, bất bình đẳng và khủng hoảng tinh thần gia tăng, Giáo dục Phật giáo trở thành một ánh sáng dẫn đường, giúp con người nhận ra giá trị bản thân, nuôi dưỡng nội lực tâm linh, và đồng thời lan tỏa tinh thần từ bi, trí tuệ và hòa hợp vào cộng đồng rộng lớn. Đây chính là sứ mệnh giáo dục của Phật giáo trong mọi thời đại và đặc biệt trong hiện tại, nơi mà trí tuệ và đạo đức không thể tách rời và nơi giáo dục là nền tảng cho mọi tiến bộ bền vững của xã hội.

Từ những bước chân đầu tiên của Gia Đình Phật Tử Việt Nam, giáo dục vốn là một phương tiện tổ chức đồng thời là sợi dây gắn kết giữa truyền thống tâm linh của dân tộc và đời sống tinh thần của tuổi trẻ. Trong bối cảnh đất nước còn nhiều thử thách, các bậc huynh trưởng tiền bối đã nhận thức rằng việc dạy dỗ thanh thiếu niên không thể chỉ dừng ở truyền thụ tri thức, mà phải hướng đến việc hình thành nhân cách, nuôi dưỡng đạo đức và trí tuệ, đồng thời bồi đắp tinh thần trách nhiệm và cộng đồng. Gia Đình Phật Tử đã trở thành môi trường giáo dục độc đáo, nơi những giá trị Phật pháp được chuyển hóa thành hành vi, nơi người trẻ được rèn luyện để trở thành những con người có trí tuệ, lòng từ bi và khả năng phục vụ xã hội.

Giáo dục Phật giáo, nhìn từ góc độ này, không phải là việc chỉ truyền dạy kinh điển hay lý thuyết, mà là một quá trình huân tu – huấn luyện – đào tạo, giúp con người phát triển toàn diện. Mỗi cá nhân được khuyến khích nhận diện vô minh, chuyển hóa tâm thức và khai mở tri kiến Phật để từng bước đi tới giải thoát tự thân, đồng thời trở thành nhân tố tích cực trong cộng đồng. Giáo dục Phật giáo không tách rời thực tiễn, mà hướng hành giả không những biết mà còn sống đúng đạo, thể hiện phẩm chất đạo đức trong hành vi, lời nói và quan hệ với mọi người xung quanh. Nguyên lý Giới – Định – Tuệ, Bi – Trí – Dũng, Hòa – Tin – Vui không phải là tri thức khô khan mà là phương pháp để nuôi dưỡng hành vi thiện lành, nuôi dưỡng tâm hồn và định hình nhân cách.

Phương pháp giáo dục trong tinh thần Phật giáo luôn linh hoạt, tùy duyên và sáng tạo, phù hợp với từng hoàn cảnh và nhu cầu của người học. Việc học không chỉ gói gọn trong lý thuyết mà còn đi đôi với hành trì: chánh niệm, thiền tập, bố thí, hỷ xả. Hoạt động sinh hoạt trại, văn nghệ, kỹ năng sống và phục vụ cộng đồng v.v… được ứng dụng như những phương tiện thực hành, biến tri thức thành trải nghiệm sống. Nhờ vậy, giáo dục Phật giáo trở thành một môi trường giáo dục toàn diện, nơi người học không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn trải nghiệm nhân bản, học cách kiểm soát tâm thức, rèn luyện ý chí và phát triển năng lực xã hội.

Tinh thần nhân bản của Phật giáo là điểm giao hòa với mọi mô hình giáo dục hiện đại. Giáo dục Phật giáo tôn trọng giá trị riêng của mỗi cá nhân, phát huy thiện căn và khuyến khích khả năng tự điều chỉnh. Con người được đặt ở trung tâm và mọi hoạt động giáo dục đều hướng tới phát triển trí tuệ, đạo đức, cảm xúc và trách nhiệm cộng đồng. Giáo dục Phật giáo không dừng lại ở việc tu chứng cá nhân mà còn khuyến khích phục vụ xã hội, sống vì người khác, xây dựng môi trường sống lành mạnh và giúp xã hội an bình, hài hòa. Đây chính là sự kết hợp hài hòa giữa tự lợi và lợi tha, giữa sự rèn luyện nội tâm và trách nhiệm cộng đồng, tạo nên nền tảng tinh thần cho mọi hoạt động giáo dục trong GĐPT.

Trong bối cảnh hải ngoại, đặc biệt là tại Hoa Kỳ, tinh thần giáo dục này càng trở nên quan trọng. Thanh thiếu niên GĐPT tại môi trường đa văn hóa và đa tôn giáo cần được giáo dục không chỉ để giữ gìn giá trị Phật pháp mà còn để hòa nhập, tôn trọng và phục vụ cộng đồng rộng lớn hơn. Giáo dục Phật giáo trong bối cảnh này hướng đến việc nuôi dưỡng nhân cách toàn diện, trí tuệ phản biện, khả năng sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề và quản lý cảm xúc, đồng thời giữ vững bản sắc văn hóa, nhận diện giá trị Phật giáo và nuôi dưỡng lòng từ bi trong mọi hành vi.

Qua đó, Gia Đình Phật Tử tại hải ngoại vừa là nơi rèn luyện thanh thiếu niên, vừa là môi trường thực hành Phật pháp trong đời sống hiện đại, kết hợp truyền thống và đổi mới, cá nhân và cộng đồng, đạo đức và trí tuệ. Giáo dục Phật giáo trở thành ánh sáng dẫn đường cho tuổi trẻ, giúp họ nhận diện bản thân, nuôi dưỡng nội lực tâm linh và lan tỏa tinh thần nhân bản, trí tuệ, hòa hợp vào cộng đồng. Đây chính là sứ mệnh của giáo dục Phật giáo trong mọi thời đại và đặc biệt trong thời hiện đại tại hải ngoại, nơi mà trí tuệ và đạo đức không thể tách rời, và nơi giáo dục trở thành nền tảng vững chắc để xây dựng một xã hội hạnh phúc, an lạc.

Bởi giáo dục trong Gia Đình Phật Tử Việt Nam, từ những ngày đầu thành lập, đã thể hiện một tầm nhìn sâu rộng, đó chính là đào tạo thanh thiếu niên không đơn thuần là truyền thụ tri thức hay kỹ năng sinh hoạt, mà là hình thành nhân cách, phát triển đạo đức, bồi đắp trí tuệ và nuôi dưỡng tinh thần cộng đồng. Và như đã trình bày, trong bối cảnh hải ngoại, nơi tuổi trẻ phải đối diện với môi trường đa văn hóa, đa tôn giáo, và nhiều áp lực xã hội, sứ mệnh giáo dục ấy càng trở nên thiết yếu và cấp bách. Bấy giờ, việc định hướng giáo dục Phật giáo cho GĐPT Tại Hoa Kỳ, vì thế, cần phải là một nền giáo dục toàn diện, hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa cá nhân và cộng đồng, giữa đạo đức và trí tuệ, nhằm hình thành những con người vừa giữ gìn bản sắc Phật giáo, vừa sẵn sàng thích ứng và phục vụ xã hội.

Trọng tâm của giáo dục này là chuyển hóa nội tâm và kiến tạo hành vi đúng Pháp, giúp thanh thiếu niên tự khám phá chính mình, nhận diện vô minh và chuyển hóa các xu hướng tiêu cực bằng chánh niệm, định lực và trí tuệ. Học trong môi trường GĐPT không những là học Phật pháp trên giấy tờ, mà là học để sống Phật pháp trong đời sống hằng ngày, biến lý thuyết thành hành động, lý tưởng thành thói quen. Giáo dục hướng dẫn các em tự kiểm soát hành vi, rèn luyện trí tuệ phản biện và hình thành kỹ năng nhận diện đúng sai trong mọi tình huống, từ học tập, gia đình, đến giao tiếp xã hội. Trong môi trường Hoa Kỳ, nơi quyền tự do cá nhân được tôn trọng và xã hội đa dạng về quan điểm, thanh thiếu niên GĐPT phải được chuẩn bị để sống Phật pháp mà vẫn hòa nhập, tôn trọng pháp luật và cộng đồng đa dạng, đồng thời đối diện với thử thách như áp lực học thuật, căng thẳng tâm lý hay mất phương hướng về giá trị bằng kiến thức tâm lý, kỹ năng chánh niệm và hành vi thiện lành.

Giáo dục Phật giáo tại hải ngoại còn phải kết hợp tinh thần nhân bản với pháp trị, tạo điều kiện để học sinh phát triển bản sắc cá nhân, đồng thời học cách tiếp xúc với người khác bằng lòng từ bi, trí tuệ và sự tôn trọng. Đây là sự dung hòa giữa truyền thống Phật giáo vốn nhấn mạnh thiện căn và khả năng tự điều chỉnh, với môi trường xã hội hiện đại, nơi quyền tự do, pháp luật và đa dạng văn hóa là nền tảng.

Trong nội dung giáo dục cụ thể, đạo đức căn bản và trí tuệ ứng dụng phải song hành. Thanh thiếu niên được rèn luyện chánh kiến và chánh tư duy, giúp phân biệt thông tin đúng sai, cân nhắc hành vi dựa trên đạo đức và luật pháp. Họ được khuyến khích thể hiện chánh ngữ và chánh hành vi, ứng xử có trách nhiệm, thiện lành và tôn trọng trong mọi quan hệ từ gia đình, bạn bè đến cộng đồng rộng lớn hơn. Song song với trí tuệ, các phương pháp rèn luyện chánh niệm và kỹ năng tâm lý được lồng ghép trong sinh hoạt thường nhật, từ thiền hành, thiền thở, đến tự phân tích cảm xúc, nhằm phát triển nội tâm ổn định, sáng suốt và khả năng kiểm soát bản thân trước những biến động của đời sống hiện đại.

Môi trường học tập trong GĐPT tại Hoa Kỳ phải được xây dựng gắn liền với sinh hoạt cộng đồng, thông qua trại, văn nghệ, thiện nguyện và các hoạt động vui chơi. Những hoạt động này vừa giáo dục về tinh thần Phật pháp mà còn là cầu nối giữa giáo dục đạo đức và giáo dục xã hội, giúp thanh thiếu niên thực hành vị tha, phục vụ cộng đồng và trải nghiệm giá trị sống. Đồng thời, việc giữ gìn văn hóa bản địa song hành với nhận diện Phật giáo là điều cốt lõi: học tiếng mẹ đẻ, hiểu nguồn gốc văn hóa, và nhận diện giá trị riêng của tổ chức GĐPT giúp các em hình thành bản sắc cá nhân trong bối cảnh đa văn hóa, vừa gắn kết với cội nguồn vừa thích ứng với xã hội Hoa Kỳ.

Phương pháp giáo dục cần được thực hiện một cách tùy duyên, linh hoạt và sáng tạo, lồng ghép giáo lý vào các hoạt động cụ thể thay vì giảng dạy lý thuyết khô khan. Nguyên lý Bi – Trí – Dũng, Hòa – Tin – Vui được áp dụng trong từng chủ đề sinh hoạt, trại và khóa tu, giúp thành viên vừa lĩnh hội tinh thần Phật pháp vừa trải nghiệm giá trị sống qua hành động. Huynh trưởng không những truyền đạt kiến thức mà còn là hình mẫu sống đạo đức – trí tuệ – vị tha, thực hiện nguyên lý “dạy bằng chính đời sống mình”, để đoàn sinh nhận thức rằng nhân cách được hình thành từ hành vi, từ lựa chọn và từ trải nghiệm sống. Đồng thời, phương pháp sư phạm hiện đại được tích hợp, bao gồm áp dụng phương pháp học bằng cách thực hành, học tập trải nghiệm, thảo luận nhóm, mời chuyên gia tâm lý và giáo dục, giúp GĐPT tại Hoa Kỳ đảm bảo giáo dục vừa truyền thống, vừa khoa học và vừa phù hợp với môi trường xã hội đa dạng.

Như vậy, định hướng giáo dục Phật giáo cho GĐPT tại hải ngoại không những là việc dạy lý thuyết hay tổ chức sinh hoạt, mà là một hành trình toàn diện nhằm hình thành nhân cách, trí tuệ, lòng từ bi và khả năng phục vụ cộng đồng. Nó hướng tới việc nuôi dưỡng những con người biết tự nhận thức, tự điều chỉnh, sống hài hòa giữa bản sắc cá nhân và cộng đồng đa văn hóa, đồng thời trở thành những nhân tố tích cực, đóng góp vào xã hội an lạc và vững bền. Giáo dục trong GĐPT, khi vận hành theo hướng này, chính là hiện thân của tinh thần Phật pháp: vừa giữ gìn truyền thống, vừa thích ứng với hiện đại, vừa phát triển cá nhân, vừa kiến tạo cộng đồng, trở thành nền tảng cho một xã hội trí tuệ, nhân bản và hạnh phúc, đúng với sứ mệnh giáo dục vượt thời gian của tổ chức.

Tóm lại, Giáo Dục Phật giáo trong Gia Đình Phật Tử, đặc biệt tại môi trường hải ngoại như Hoa Kỳ, không những là việc truyền thụ tri thức hay tổ chức sinh hoạt, mà là một hành trình rèn luyện toàn diện nhân cách con người, nơi cá nhân, đạo đức, trí tuệ và trách nhiệm cộng đồng hòa quyện thành một chỉnh thể hài hòa. Nó vừa cổ kính, vừa đổi mới; cổ kính bởi giữ vững tinh thần nhân bản, bởi những giá trị đạo đức và trí tuệ đã được thử thách qua thời gian, đã hun đúc tâm hồn biết bao thế hệ thanh thiếu niên Việt Nam, truyền cảm hứng cho họ sống thiện lành và biết tự chủ trong mọi hoàn cảnh; đồng thời đổi mới bởi khả năng tiếp thu và vận dụng những phương pháp giáo dục hiện đại, những kiến thức tâm lý và kỹ năng sống phù hợp với thế giới phức hợp và đa dạng ngày nay, nơi quyền tự do cá nhân, pháp luật và sự đa văn hóa đặt ra những thách thức và cơ hội song song.

Trong bối cảnh này, GĐPT vừa là môi trường giáo dục vừa là một cộng đồng thực hành Phật pháp sống động, nơi học sinh được khuyến khích tự nhận diện nội tâm, phát triển trí tuệ phản biện, rèn luyện chánh niệm, đồng thời học cách ứng xử hòa hợp và phục vụ xã hội. Giáo dục tại đây không chỉ nhằm đào tạo những cá nhân xuất sắc về trí thức mà quan trọng hơn là hình thành những con người biết cân bằng giữa tự lợi và lợi tha, giữa phát triển bản thân và đóng góp cho cộng đồng, những con người sẵn sàng đứng lên bảo vệ giá trị đạo đức, lan tỏa lòng từ bi và kiến tạo hòa bình trong môi trường đa dạng.

Định hướng giáo dục này, khi được thực hiện nghiêm túc và thấu đáo, sẽ giúp GĐPT tại hải ngoại trở thành một mô hình giáo dục tiêu biểu, kết hợp truyền thống Phật giáo với phương pháp hiện đại, đồng thời tạo ra một thế hệ trẻ vừa giữ gìn bản sắc văn hóa Phật giáo Việt Nam, vừa hòa nhập và cống hiến cho xã hội nơi mình sinh sống. Nó giúp các thành viên áo Lam nhận thức sâu sắc rằng tu dưỡng nội tâm, rèn luyện nhân cách và phát triển trí tuệ là con đường cá nhân đồng thời còn đóng góp thiết thực cho hòa bình, hạnh phúc và thịnh vượng của cộng đồng rộng lớn hơn.

Với tầm nhìn ấy, giáo dục Phật giáo trong GĐPT hải ngoại trở thành một di sản sống động, không những truyền lại những giá trị tinh thần lâu dài, mà còn thích nghi và lan tỏa sức mạnh của đạo Phật vào đời sống hiện đại, giúp những ai tiếp cận sẽ trở thành những công dân có tâm, có trí và có khả năng kiến tạo xã hội nhân bản, công bằng, an lạc. Đây chính là sứ mệnh cao cả mà mỗi huynh trưởng, mỗi thành viên GĐPT cần nhận thức và thực hành, để giáo dục Phật giáo vừa là một truyền thống, vừa là một nguồn năng lượng biến đổi xã hội, góp phần hình thành thế hệ trẻ Việt Nam hải ngoại vững vàng về nhân cách, sáng suốt về trí tuệ và chan chứa lòng từ bi trong đời sống thực tiễn.

Phật lịch 2569 – Sacrament 09.01.2026

TÂM THƯỜNG ĐỊNH Bạch Xuân Phẻ
Phó Tổng Vụ Trưởng Tổng Vụ Văn Hóa, GHPGVNTNHK; kiêm Thư ký
Ủy Viên Giáo Dục BHD Gia Đình Phật Tử Việt Nam Tại Hoa Kỳ

Buddhist Education within
the Vietnamese Buddhist Family Abroad

Since the dawn of civilization, education has always been an indispensable means of shaping human character, knowledge, and creative capacity. From ancient Greek philosophers such as Socrates, Plato, and Aristotle to Eastern thinkers like Confucius, Laozi, and Chinese Zen masters, education has served not merely to transmit knowledge but also as a journey to cultivate ethics, nurture wisdom, and cultivate the spirit.

Socrates taught that “Knowing oneself is the source of all knowledge,” emphasizing the awakening of individual consciousness. Plato developed the model of “elite education,” asserting that society flourishes when exceptional individuals are cultivated comprehensively in both intellect and character to serve the community. In the East, Confucius and other sages emphasized moral education alongside scholarly learning, aiming for a life harmonized between the self, family, and society.

Through the centuries, the spirit of education has continuously evolved to meet societal needs. In the twenty-first century, amid globalization, the Fourth Industrial Revolution, and an information explosion, elite education does not merely cultivate knowledge but also develops core qualities such as critical thinking, creativity, adaptability, and, above all, a humanistic spirit. Contemporary educational models aim to nurture the whole person—competent in skills, profound in ethics, innovative in thought, and responsible in service to the community.

Thus, from the philosophies of the past to contemporary elite education, it is clear that education is not only the transmission of knowledge but also the awakening of human potential, the formation of character, and the cultivation of enduring societal values. From this perspective, Buddhist education—an enduring stream of Eastern educational excellence—emerges with profound insight, linking wisdom and ethics, personal self-awareness and communal benefit. Buddhist education is not merely learning scriptures or reciting chants; it is a journey of living practice, cultivating the mind, developing holistic character, and nurturing compassion—timeless qualities essential for the sustainable development of any society.

Through the lens of Buddhist education, individuals are encouraged to become self-aware, cultivate wisdom, and practice virtuous living, thereby contributing to a society in which intellect and ethics, self and community, coexist in natural harmony and strength. If the educational philosophies of antiquity emphasize character, intellect, and social contribution, Buddhist education elevates these principles by offering a comprehensive vision of human life and society. Across eras, from the time of the Buddha to Zen masters and sages of East and West, Buddhist education has always aimed to awaken wisdom, cultivate ethics, and nurture compassion—qualities that not only enrich personal life but also strengthen communities.

Historically, this spirit was embodied in Buddhist institutions such as Nalanda in India, Takṣaśilā in Central Asia, and the Zen monasteries of China and Vietnam. Learning there was both the reception of knowledge and the education to live rightly: learning to cultivate the mind, develop insight, and embody wisdom and compassion in every action. Students of the Dharma were trained not merely to understand theory but to actualize the teachings, transforming scholarship into practical action for the benefit of society.

Entering the modern era, Buddhist education retains its core principles while adapting to globalization, technological advancement, and multicultural contexts. Today, the role of Buddhist education extends beyond spiritual formation for Buddhists—it embodies humanistic education for society as a whole:

Intellectual development and self-awareness: Buddhism encourages individuals to discern the nature of the mind, cultivate critical thinking, and recognize biases and ignorance. These capacities are invaluable in a world inundated with information, where people risk losing direction without self-aware wisdom.

Ethical cultivation and compassion: In an era dominated by competition and self-interest, Buddhist education emphasizes ethics as a foundation, nurturing compassion, fairness, and social responsibility—qualities essential for the flourishing and sustainability of society.

Practical life skills: Modern Buddhist education goes beyond theory. It provides methods for meditation, mindfulness, emotional regulation, and social harmony—skills that enable individuals to live proactively, creatively, and joyfully amid a dynamic world.

Community engagement and leadership: Buddhist education stresses that personal enlightenment is inseparable from society. Those educated within its spirit become compassionate leaders, responsible citizens, mentors, and educators, guiding their communities without losing sight of humanistic values.

Therefore, Buddhist education represents a timeless excellence, preserving fundamental principles while flexibly adapting to all circumstances—from tradition to modernity, from individual to community, from local to global. It is not merely a system of knowledge or ethics but an art of living—an art of cultivating the mind and character to build a harmonious, wise, and humane society.

In today’s world, marked by tension, inequality, and growing spiritual crises, Buddhist education serves as a guiding light, helping individuals recognize their own value, cultivate inner spiritual strength, and radiate wisdom, compassion, and harmony into the wider community. This is the enduring mission of Buddhist education in all ages, particularly in the present, where intellect and ethics are inseparable, and where education forms the foundation for sustainable societal progress.

From the earliest steps of the Vietnamese Buddhist Family (Gia Đình Phật Tử), education has been both an organizational tool and a connecting thread between the spiritual heritage of the nation and the inner life of youth. Recognizing that the instruction of young people cannot be limited to knowledge transfer alone, pioneering leaders understood that education must also foster character, cultivate ethics and wisdom, and instill a sense of communal responsibility. The Vietnamese Buddhist Family has thus become a unique educational environment where Buddhist values are translated into action, and young people are trained to become individuals of wisdom, compassion, and social commitment.

Viewed from this perspective, Buddhist education is not simply the teaching of scriptures or theory; it is a process of personal cultivation, disciplined training, and holistic development, guiding individuals to recognize ignorance, transform the mind, awaken Buddha-nature, and gradually attain self-liberation while becoming positive agents in the community. Buddhist education is inseparable from practice: one not only understands but lives rightly, embodying ethical qualities in words, deeds, and relationships. Principles such as Morality–Concentration–Wisdom, Compassion–Intelligence–Courage, and Harmony–Faith–Joy are not mere knowledge, but methods to nurture virtue, cultivate the mind, and shape character.

Educational methods in the Buddhist spirit are always flexible, situational, and creative. Learning is not confined to theory but paired with practice: mindfulness, meditation, generosity, and equanimity. Activities such as camps, cultural performances, life skills training, and community service are applied as practical means, transforming knowledge into lived experience. Thus, Buddhist education becomes a comprehensive educational environment, where learners not only acquire knowledge but also experience humanistic values, cultivate mental discipline, strengthen willpower, and develop social competence.

The humanistic spirit of Buddhism aligns with modern educational models. Buddhist education respects individual value, nurtures innate goodness, and encourages self-regulation. Individuals are at the center, and all educational activities aim to develop intellect, ethics, emotional maturity, and social responsibility. Buddhist education does not stop at personal cultivation but encourages service to society, living for others, creating a wholesome environment, and contributing to social harmony—combining self-benefit with altruism, inner cultivation with communal responsibility, forming the spiritual foundation of all GĐPT educational activities.

In the overseas context, particularly in the United States, this educational spirit becomes even more critical. Young members of GĐPT in a multicultural, multi-faith environment must be educated not only to preserve Buddhist values but also to integrate, respect, and serve the broader community. Buddhist education in this context nurtures holistic character, critical thinking, creativity, problem-solving skills, and emotional regulation, while maintaining cultural identity, understanding Buddhist heritage, and cultivating compassion in every action.

Thus, the Vietnamese Buddhist Family abroad is both a training ground for youth and a living environment for practicing the Dharma in modern life, combining tradition with innovation, individuality with community, ethics with intellect. Buddhist education becomes a guiding light for youth, helping them recognize themselves, cultivate inner spiritual strength, and radiate humanistic, wise, and harmonious values into society. This is the mission of Buddhist education across eras, particularly in the contemporary overseas setting, where intellect and ethics are inseparable, and education becomes the solid foundation for building a joyful and harmonious society.

From the very beginning, education within the Vietnamese Buddhist Family has embodied a broad vision: to cultivate youth not merely through knowledge or organizational skills, but to shape character, develop ethics, nurture intellect, and foster communal spirit. In overseas contexts, where young people face multicultural, multi-faith environments and numerous social pressures, this educational mission becomes all the more essential and urgent. Therefore, directing Buddhist education for GĐPT in the United States requires a comprehensive, harmonious approach, balancing tradition and modernity, individuality and community, ethics and intellect, forming individuals who preserve Buddhist identity while adapting and contributing positively to society.

The focus of this education is inner transformation and the cultivation of right conduct, guiding youth to explore themselves, recognize ignorance, and transform negative tendencies through mindfulness, concentration, and wisdom. Learning within GĐPT is not merely “studying Buddhism” in abstraction; it is learning to live the Dharma daily, turning theory into action, and ideals into habit. Education guides youth in self-regulation, critical thinking, and discernment of right and wrong in all circumstances—from study, family, to social interactions. In the United States, where personal freedom is respected and society embraces diversity, GĐPT youth must be prepared to live according to the Dharma while integrating respectfully with law and community, and addressing challenges such as academic pressure, psychological stress, or moral disorientation through knowledge, mindfulness, and ethical conduct.

Buddhist education abroad must also harmonize humanism with civic awareness, enabling students to develop personal identity while learning to relate to others with compassion, wisdom, and respect. This reconciles traditional Buddhist emphasis on innate goodness and self-regulation with a modern social environment based on freedom, law, and cultural diversity.

Specifically, moral education and applied wisdom must go hand in hand. Youth are trained in right view and critical thinking to discern truth, assess behavior ethically and legally, and encouraged to demonstrate right speech and right action—responsible, virtuous, and respectful in all relationships, from family and friends to the wider community. Simultaneously, mindfulness and psychological skills are integrated into daily activities—from walking meditation and breath meditation to emotional reflection—to cultivate stable, clear minds and self-control amid the challenges of modern life.

The learning environment must be intertwined with community activities—camps, cultural performances, volunteer service, and recreation. These activities educate in Buddhist spirit while bridging moral education and social learning, allowing youth to practice altruism, serve the community, and experience life values. Equally important is preserving cultural roots alongside Buddhist identity: learning the mother tongue, understanding cultural heritage, and recognizing the unique values of GĐPT help youth cultivate a personal identity that connects them to their origins while adapting to American society.

Educational methods must be flexible, creative, and contextually appropriate, integrating the Dharma into activities rather than abstract lectures. Principles such as Compassion–Wisdom–Courage and Harmony–Faith–Joy are applied to all camps, retreats, and activities, enabling members to internalize Buddhist spirit while experiencing values through action. Leaders (Huynh Trưởng) serve not only as instructors but as living examples of ethics, wisdom, and compassion, demonstrating the principle “teach through one’s own life,” showing that character is formed through behavior, choices, and lived experience. Modern pedagogical methods are integrated as well: hands-on learning, experiential education, group discussions, and guest experts in psychology and education, ensuring that GĐPT abroad provides education that is both traditional, scientific, and suited to a diverse social environment.

In sum, directing Buddhist education for GĐPT overseas is not merely about teaching theory or organizing activities but is a comprehensive journey to shape character, wisdom, compassion, and social service capacity. It nurtures individuals capable of self-awareness, self-regulation, harmonious living between personal identity and multicultural community, and becoming positive agents contributing to a stable and joyful society. Education in GĐPT, when implemented along these lines, embodies the Dharma: preserving tradition, adapting to modernity, developing the individual, and building community, laying the foundation for an intelligent, humane, and happy society in line with the timeless educational mission of the organization.

Ultimately, Buddhist education in the Vietnamese Buddhist Family, especially in the overseas context such as the United States, is not merely the transmission of knowledge or the organization of activities; it is a comprehensive cultivation of human character, where individuality, ethics, intellect, and communal responsibility converge harmoniously. It is both traditional and innovative: traditional in upholding humanistic spirit, ethics, and tested wisdom; innovative in integrating modern pedagogical methods, psychological skills, and life competencies suitable for a complex, diverse world.

In this context, GĐPT serves as both an educational environment and a living community of Dharma practice, encouraging youth to self-reflect, develop critical thinking, cultivate mindfulness, and learn to interact harmoniously and serve society. Education here does not aim only to produce intellectually accomplished individuals but, more importantly, to shape people who balance self-interest with altruism, personal growth with community contribution, and who are ready to uphold ethical values, radiate compassion, and foster peace in a diverse environment.

When seriously and thoroughly implemented, this educational direction enables GĐPT abroad to become a model educational framework, combining Buddhist tradition with modern methodology, cultivating a generation that preserves Vietnamese Buddhist cultural identity while integrating and contributing positively to society. It instills in Áo Lam members a deep awareness that cultivating the mind, developing character, and nurturing wisdom is both a personal path and a practical contribution to the peace, happiness, and prosperity of the wider community.

With this vision, Buddhist education within GĐPT abroad becomes a living heritage, transmitting enduring spiritual values while adapting and radiating the power of the Dharma into modern life, helping those who engage become citizens of heart, mind, and skill, capable of creating a just, humane, and harmonious society. This is the noble mission for every leader and member of GĐPT: to understand and enact Buddhist education as both a tradition and a transformative force in society, shaping a generation of Vietnamese youth abroad who are morally grounded, intellectually sharp, and filled with compassion in real life.

HAPPY NEW YEAR 2026

HAPPY NEW YEAR

Wishing you happiness, health, and prosperity—today and throughout the 365 days ahead.

In a world that moves quickly and pulls us in every direction, true prosperity is not only what we gain, but also what we can let go of: the urge to react, the need to win, and the habit of clinging. Let us be responsive rather than reactive. When we cultivate kindness, patience, and a steady heart, peace becomes something we can carry—quietly and consistently—into our families, our work, and our communities.

May you be blessed with a clear mind, a warm home, and relationships grounded in understanding and love. May your efforts bear good fruit. May your life be prosperous in the deepest sense: more mindful, more at ease, and rich in gratitude, compassion, and wisdom.

As a gentle reminder and inspiration, I’d like to share this short verse by the late Most Venerable Thích Thiện Siêu:

"Một chút giận hai chút tham
Lận đận cả đời ri cũng khổ
Trăm điều lành, ngàn điều nhịn
Thong dong tất dạ rứa mà vui."
— Cố Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Siêu

One hint of anger, two of craving—
a lifetime tangled: that is suffering.
A hundred good deeds, a thousand patience—
walk at ease; say “yes”; be happy. Translated by Phe Bach

May we practice a little more patience, do a little more good, and meet life with a softer “yes.” From that, happiness naturally follows.

CHÚC MỪNG NĂM MỚI

Kính chúc quý vị an vui, mạnh khỏe và thịnh vượng—hôm nay và trong trọn 365 ngày sắp tới.

Giữa một thế giới chuyển động nhanh và kéo ta theo đủ mọi chiều, thịnh vượng đích thực không chỉ là những gì ta có thêm, mà còn là những gì ta biết buông bớt: thói quen phản ứng vội vàng, nhu cầu hơn thua, và sự bám chấp. Xin hãy tỉnh thức để phản hồi thay vì phản ứng. Khi ta nuôi dưỡng lòng tử tế, sự nhẫn nhịn và một trái tim vững chãi, bình an sẽ trở thành điều ta có thể mang theo—lặng lẽ và bền bỉ—vào gia đình, công việc và cộng đồng.

Nguyện chúc quý vị có tâm trí sáng suốt, mái ấm êm đềm, và những mối quan hệ được nuôi dưỡng bằng hiểu biết và thương yêu. Nguyện cho mọi nỗ lực của quý vị đơm hoa kết trái. Nguyện cho đời sống của quý vị thịnh vượng theo nghĩa sâu xa nhất: chánh niệm hơn, an nhiên hơn, và giàu có trong biết ơn, từ bi và trí tuệ.

Xin mượn một bài kệ ngắn của Cố Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Siêu như lời nhắc nhẹ nhàng và nguồn cảm hứng:

"Một chút giận, hai chút tham
Lận đận cả đời ri cũng khổ
Trăm điều lành, ngàn điều nhịn
Thong dong tất dạ rứa mà vui."
— Cố Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Siêu

One hint of anger, two of craving—
a lifetime tangled: that is suffering.
A hundred good deeds, a thousand patience—
walk at ease; say “yes”; be happy. Translated by Phe Bach

Nguyện cho chúng ta thực tập thêm một chút nhẫn nhịn, làm thêm một chút điều lành, và gặp cuộc đời bằng một tiếng “dạ” mềm hơn. Từ đó, hạnh phúc sẽ tự nhiên nở ra. Cầu chúc tất cả sáu thời đều an lành.

Bạch X. Phẻ

Buổi Sáng Bình Yên ở Milpitas

Một sáng bình an ở quê nhà Nhờn Lý. Ảnh Internet

 

Buổi Sáng Bình Yên ở Milpitas

Tảng bộ nghe chim hót

Ngân nga kệ vô ngôn.

Cá bơi trong dòng nước

Yên tĩnh pháp vô thường.

Gió thoảng đến như đi

Không níu đời chia ly.

Bờ cỏ còn sương mỏng,

Tâm nào vẫn sáng trong.

Có loài tìm mạch sống,

Mọi loài giữa hư không.

Sống hết duyên nghiệp mình,

Theo hơi thở thong dong.

Khi tâm ta an tịnh,

Trời đất ít lao xao.

Nhận thấy đời hư thực,

Chỉ soi lại chính mình.

Xin bạn cùng ngồi xuống,

Uống làn gió tinh khôi.

Hơi thở thành bến đỗ,

Bình yên giữa cuộc đời.

Tâm Thường Định

Cuối tháng 12, 2026

Thiên Nhạn: Dấu Ấn Thế Kỷ XXI – Hoằng Pháp Trong Bối Cảnh Toàn Cầu Hóa và Cách Mạng Trí Tuệ Nhân Tạo

 

Trong khoảnh khắc lịch sử này, khi nhân loại đứng giữa hai dòng đối nghịch mà cùng lúc cuồn cuộn chảy. Một bên là bão tố công nghệ, trí tuệ nhân tạo lan rộng, thông tin bủa vây từng ngõ ngách tâm hồn; một bên là những giá trị tinh thần truyền thống đang dần hao mòn, dễ bị lạc mất trong nhịp sống toàn cầu hóa. Mỗi hơi thở, mỗi nhịp sống, mỗi cảm xúc của con người đều bị thử thách. Tứ chúng đệ tử Phật, những người kế thừa trí tuệ và từ bi, không thể làm ngơ.

Phật pháp, vốn là ánh sáng chỉ đường vượt qua mê lầm, vô minh và khổ đau, không bao giờ là điều để “trang trí” cho đời sống tinh thần, mà là phao cứu sinh, là ngọn hải đăng giữa biển sóng dữ của thế giới hiện đại. Nhưng ánh sáng ấy sẽ tỏa sáng ra sao nếu không biết thích nghi với công nghệ, nếu không dám bước ra khỏi phạm vi truyền thống?

Đứng trước thời đại AI không thể cưỡng, trước một thế giới số hóa và toàn cầu hóa, Phật giáo Việt Nam hôm nay phải tự hỏi làm thế nào để giữ trọn tinh hoa truyền thống, đồng thời truyền bá Phật pháp đến từng trái tim và khối óc hiện đại, để ánh sáng từ bi – trí tuệ vừa là ký ức, mà vừa là hành động sống động, hữu hiệu trong đời sống và trong xã hội?

Đây không phải là câu hỏi trừu tượng, mà là thách thức sống còn và sứ mệnh lịch sử. Đại hội Hoằng Pháp kỳ III, 2025 chính là thời điểm để chúng ta dám nhìn thẳng vào thách thức ấy, để hoạch định bước đi không những truyền thống, mà còn hiện đại, không riêng Việt Nam, mà phải hòa nhập toàn cầu, giữa dòng chảy không thể cưỡng của thời đại công nghệ.

Thế kỷ XXI mở ra một thời đại mà từng nhịp thở, từng bước chân của nhân loại đều bị cuốn vào dòng chảy dữ dội chưa từng có. Tri thức được số hóa, thông tin dội xuống như mưa rào và trí tuệ nhân tạo – một thế lực vô hình, vừa hữu ích vừa thách thức – đang định hình cách con người tư duy, học tập, giao tiếp và sinh tồn. Đây là một thời đại mà không gian và thời gian bị xóa nhòa, nhưng lại đặt con người trước những thử thách về chiều sâu tâm linh và nhận thức. Giữa biển thông tin vô tận, cái gì là chân lý, cái gì là phù phiếm, cái gì là sống còn và cái gì là hủy diệt trong tâm hồn trở nên khó phân định.

Phật pháp, với lý duyên khởi, vô ngã và từ bi, vốn là chiếc neo của tâm hồn, là ngọn hải đăng soi rọi trong mê mờ. Nhưng nếu chúng ta để Phật pháp chỉ có trong trang kinh, hay trong những nghi lễ hình thức, ánh sáng ấy sẽ trở nên mờ nhạt, dễ vỡ, tựa như trăng soi trên mặt nước cuộn sóng dữ,  đẹp nhưng không bền, mời gọi nhưng dễ tan biến. Trí tuệ nhân tạo, không chỉ là công cụ, mà là gương phản chiếu xã hội, là thước đo mức độ tỉnh thức tập thể; nó phản chiếu cả những vô minh, ích kỷ và mê lầm mà con người chưa kịp nhận ra. Nếu Phật pháp không kịp thích nghi, chính chúng ta sẽ tự đánh mất cơ hội làm cho ngọn lửa từ bi và trí tuệ tỏa sáng, trở thành ánh sáng hướng đạo giữa cơn bão số hóa.

Trong khi đó, toàn cầu hóa mở ra một không gian vô biên, nơi văn hóa, triết học và tôn giáo giao thoa, va chạm và đối thoại. Đây vừa là thử thách, vừa là cơ hội. Thử thách vì Phật pháp phải đứng vững giữa muôn vàn tiếng nói, tư tưởng cũng như giá trị khác biệt; cơ hội vì trong sự giao thoa đó, trí tuệ và từ bi của Phật giáo Việt Nam có thể được diễn đạt theo cách phổ quát, vừa gần gũi, vừa uyên thâm, để tiếp cận trái tim con người bất luận biên giới, ngôn ngữ hay nền văn hóa.

Thế kỷ XXI, với AI và toàn cầu hóa, đặt ra một thử thách lịch sử đối với sứ mệnh hoằng pháp là làm thế nào để Phật pháp vừa là di sản để chiêm ngưỡng, vừa là sức sống, là hơi thở, là hành động trực tiếp trong đời sống, để con người không bị lạc trong mê lộ của thông tin, công nghệ và vật chất, mà vẫn tìm thấy trí tuệ, từ bi và tự do nội tâm trong chính mình.

Bấy giờ, Phật giáo Việt Nam, trải qua ngàn năm lịch sử, vốn là kho tàng chữ nghĩa đồng thời là nhịp sống, hơi thở và tâm thức của dân tộc. Truyền thống Đông phương không dạy chúng ta chỉ thuộc lòng kinh điển hay lặp lại nghi lễ, mà dạy trải nghiệm đạo lý trong chính thân tâm mình, để mỗi hành vi, mỗi lời nói, mỗi cử chỉ đều mang dấu ấn từ bi và trí tuệ.

Trong bối cảnh thế giới hiện đại, nơi nhịp sống như dòng nước xiết và thông tin như mưa bão, truyền thống ấy là nền móng bất diệt, là kim chỉ nam cho mọi bước đi hoằng pháp. Chỉ khi con người hiểu sâu sắc bản thể của chính mình, nhìn thấu vô ngã, nhân duyên và vô thường, thì Phật pháp mới trở thành ánh sáng dẫn đường thực sự – không riêng cho một đạo tràng hay một quốc gia, mà cho cả nhân loại.

Thế kỷ này đặt Phật giáo trước một hiện thực chưa từng có, trí tuệ nhân tạo và công nghệ số không còn là phương tiện phụ mà trở thành môi trường sống mới, nơi tâm thức con người va chạm với dữ liệu, thông tin, và hình ảnh liên tục. Nếu không tỉnh thức, Phật pháp dễ bị biến thành dữ liệu vô hồn, thành “sản phẩm tinh thần” xa rời trải nghiệm sống, hoặc tệ hơn, thành công cụ thương mại hóa đạo lý.

Do đó, biết khai thác một cách khôn ngoan, AI và các nền tảng số trở thành cộng sự hoằng pháp mạnh mẽ. Kinh điển được minh họa sống động, khóa tu trực tuyến kết nối đạo tràng khắp địa cầu, các bài pháp trở thành hành trang trí tuệ và từ bi lan tỏa không giới hạn. Điều quan trọng không phải là số lượng người tiếp cận, mà là chất lượng tiếp nhận và thực hành – mỗi kỹ thuật số phải luôn đi kèm trí tuệ, đạo đức và khả năng tự tỉnh thức, để ánh sáng Phật pháp không bị pha loãng.

Và trong thế giới hội nhập và đa văn hóa, Phật giáo Việt Nam không thể tồn tại trong sực tách biệt. Giá trị đạo lý, từ bi, trí tuệ cần được chuyển dịch ra ngôn ngữ phổ quát, vượt ra khỏi nghi lễ, chữ nghĩa và biên giới Việt Nam. Đây không phải là việc chạy theo “xu hướng hiện đại” mà là sứ mệnh sống còn của Phật pháp trong thế kỷ XXI.

Tăng ni và cư sĩ Huynh trưởng GĐPT hơn bao giờ hết, trong tương lai phải là những người truyền dạy giáo lý; là nhà sư phạm, nhà triết học và hướng dẫn tinh thần, biết thấu hiểu các nền văn hóa khác, biết dung hòa truyền thống Đông phương với tư duy Tây phương và biết vận dụng công nghệ như một công cụ nâng cao nhận thức. Khi ấy, đối thoại đa văn hóa không còn là khái niệm trừu tượng mà trở thành trải nghiệm sống động, nơi từ bi, trí tuệ và giác ngộ được cảm nhận trực tiếp, vừa tinh thần vừa trí thức, vượt thời gian và không gian.

Như vậy, sứ mệnh hoằng pháp trong thời đại mới là khéo léo kết hợp ba yếu tố cốt lõi, (1) giữ gìn truyền thống tâm linh, (2) ứng dụng công nghệ một cách tỉnh thức, và (3) đối thoại toàn cầu một cách uyển chuyển, sáng tạo. Không đáp ứng được trong cả ba yếu tố này, Phật pháp sẽ dễ bị lạc lõng. Nhưng nếu kiên định, sáng tạo và tỉnh thức, thì sẽ trở thành ngọn hải đăng cho nhân loại giữa biển sóng dữ của toàn cầu hóa và AI.

Tóm lại, để phát triển môi trường tu tập và hoằng pháp toàn diện – biến giáo lý thành trải nghiệm sống, sứ mệnh hoằng pháp không đơn thuần chỉ là việc giảng kinh, đọc tụng, hay nghi lễ trong đạo tràng; sứ mệnh đó phải là một hành trình trải nghiệm, nơi từng lời giáo lý thấm sâu vào tâm thức, từng hơi thở thiền định gắn liền với đời sống, từng hành động từ bi trở thành chuẩn mực ứng xử.

Trong kỷ nguyên số và AI, việc phát triển môi trường học tập toàn diện đòi hỏi Giáo Hội phải hội nhập trực tuyến và trực tiếp, từ các khóa căn bản cho hành giả mới nhập môn đến các khóa nâng cao, huấn luyện Tăng ni, Cư sĩ  và GĐPT. Hình ảnh, âm thanh, video minh họa giáo lý cần được thiết kế sinh động, nhưng không chỉ để giải trí – mà phải làm bật tinh thần giác ngộ, lý duyên khởi và vô ngã, để người học không chỉ hiểu, mà trải nghiệm và thực hành ngay trong đời sống thường nhật.

Thực hành thiền, từ bi, quán chiếu lý duyên khởi và ứng dụng giáo lý vào từng cử chỉ hàng ngày chính là cầu nối giữa tri thức và hành động, giữa truyền thống Đông phương và đời sống hiện đại, để Phật pháp trở thành sức sống, chứ không chỉ là ký ức hay hình thức.

Đồng thời trong kỷ nguyên AI, Giáo Hội cần hình thành một thế hệ lãnh đạo Phật giáo vừa thấm nhuần giáo lý, vừa tinh thông công nghệ, đủ trí tuệ để lãnh đạo đạo tràng trong môi trường số hóa, và đủ từ bi để biến dữ liệu, thuật toán và thông tin thành phương tiện hoằng pháp, chứ không biến chúng thành mục tiêu hay công cụ thương mại.

Các lớp huấn luyện dành cho, tăng ni và cư sĩ hay huynh trưởng phải chủ động truyền đạt kiến thức kỹ thuật về AI, mạng xã hội, truyền thông số trong mối tương quan Phật pháp, cùng lúc rèn luyện khả năng truyền tải Phật pháp một cách thuyết phục, linh hoạt và tinh tế, phù hợp từng đối tượng, từ thanh thiếu nhi, sinh viên, đến cộng đồng quốc tế.

Mỗi hành động công nghệ phải gắn liền đạo đức Phật học, giữ gìn tinh thần từ bi, trí tuệ và giác ngộ. Khi ấy, công nghệ trở thành phương tiện đắc lực của hoằng pháp, vừa mở rộng phạm vi, vừa nâng cao chất lượng tiếp nhận, vừa bảo vệ giá trị tinh thần bất diệt.

Cộng đồng Phật giáo Việt Nam không thể tồn tại trong cô lập; sức sống của chúng ta phụ thuộc vào khả năng đối thoại, hợp tác và lan tỏa giá trị nhân sinh phổ quát. Giáo Hội cần xây dựng mạng lưới hoạt động với các tổ chức Phật giáo, tôn giáo, triết học và học thuật quốc tế, để chia sẻ trí tuệ, học hỏi và cùng nhau giải quyết những thách thức toàn cầu về đạo đức, xã hội, và tâm linh.

Phật pháp trở thành cầu nối tinh thần giữa Đông và Tây, giữa truyền thống và hiện đại, giữa đạo lý và khoa học, nơi mỗi lời pháp, mỗi khóa học, mỗi dự án hoằng pháp là một bước tiến trong việc biến trí tuệ và từ bi trở thành sức mạnh dẫn dắt nhân loại. Qua đó, hình ảnh Phật giáo Việt Nam không những là giá trị văn hóa hay tinh thần, mà là ánh sáng hướng dẫn thực sự, vượt biên giới, vượt thời gian, và phù hợp với mọi nền văn hóa, mọi thế hệ.

Như vậy, sứ mệnh hoằng pháp trong thế kỷ XXI không thể đi trên một trục duy nhất. Giáo Hội cần khéo léo kết hợp ba yếu tố truyền thống Đông phương – giữ gìn trí tuệ và từ bi, biến giáo lý thành trải nghiệm sống; Công nghệ và AI – mở rộng phạm vi, nâng cao chất lượng, nhưng luôn gắn liền đạo đức và giác ngộ; và toàn cầu hóa và đối thoại đa văn hóa – làm sống động Phật pháp trên bình diện quốc tế, biến Việt Nam trở thành cầu nối tinh thần phổ quát.

Khi hội đủ các yếu tố này, hoằng pháp sẽ trở thành ngọn hải đăng giữa biển sóng dữ toàn cầu, vừa kiên định trong giá trị truyền thống, vừa sáng tạo trong công nghệ, vừa uyển chuyển trong đối thoại văn hóa, mang ánh sáng trí tuệ và từ bi đến mọi nẻo đời.

Giờ này, dẫu biết rằng chúng ta đang sống trong thời đại mà mỗi nhịp sống, mỗi hơi thở đều bị thử thách bởi những cơn sóng dữ của toàn cầu hóa, công nghệ số, và trí tuệ nhân tạo. Nhưng cần nhận thức một sự thật là AI không phải là điều để chúng ta sợ hãi; điều đáng lo ngại thực sự là khi chính bản thân chúng ta không đủ tỉnh thức. Trí tuệ nhân tạo có thể lan truyền thông tin, dựng hình ảnh, và phân tích dữ liệu với tốc độ ánh sáng, nhưng nếu tâm thức chúng ta còn mê muội, vô minh, thì những cỗ máy thông minh ấy sẽ trở thành gương phản chiếu sự thiếu tỉnh thức của chính con người – biến tri thức thành hỗn mang, công nghệ thành cạm bẫy, và thông tin thành nỗi loạn tâm.

Chúng ta bước đi trong thời đại này phải bằng trí tuệ và từ bi, bằng sự tỉnh thức được hun đúc từ nền tảng truyền thống Đông phương, đồng thời mở rộng tầm nhìn toàn cầu, ứng dụng công nghệ một cách minh triết, kết nối con người và xã hội, để ánh sáng Phật pháp không chỉ tồn tại, mà lan tỏa, soi rọi và biến đổi tâm thức nhân loại.

Đại hội Hoằng Pháp kỳ III, 2025 là dấu mốc lịch sử quyết định, nơi chúng ta nhìn thẳng vào thử thách, thấu triệt sứ mệnh biến truyền thống thành năng lượng sống, biến công nghệ thành phương tiện giác ngộ, biến toàn cầu hóa thành cơ hội đối thoại và kết nối. Khi ấy, Phật giáo Việt Nam trong thế kỷ XXI sẽ không chỉ tồn tại như ký ức hay di sản, mà trở thành ngọn hải đăng tinh thần, ngọn đèn soi đường cho nhân loại giữa cơn bão của AI và hỗn mang thời đại.

Tinh thần này nhắc nhở chúng ta rằng, nếu tỉnh thức, chúng ta sẽ biến mọi thử thách thành cơ hội, mọi công nghệ thành đồng minh, mọi thông tin thành ánh sáng dẫn đường. Ngược lại, nếu thiếu tỉnh thức, ngay cả trí tuệ nhân tạo tinh vi nhất cũng không cứu nổi tâm thức con người khỏi mê lầm và khổ đau.

Nguyện cho ánh sáng tỉnh thức ấy lan tỏa khắp mọi nẻo đời, soi rọi tâm trí và hành vi, để hoằng pháp trở thành sứ mệnh sống động, vừa vượt thời gian, vừa vượt không gian, vừa gần gũi, vừa phổ quát.

Kính chúc Đại hội Hoằng Pháp kỳ III, 2025 thành tựu viên mãn, để từ đây, bước chân hoằng pháp của Phật giáo Việt Nam hướng về tương lai với trí tuệ, từ bi và ánh sáng bất diệt, nơi mỗi bước đi, mỗi hành động đều là minh chứng sống động rằng chỉ khi tỉnh thức, chúng ta mới thực sự vượt qua mọi thử thách của thời đại AI và toàn cầu hóa.

Phật lịch 2569 – Sacramento ngày 18 tháng 12 năm 2025

THIÊN  NHẠN
(Cư sĩ Tâm Thường Định Bạch Xuân Phẻ)