Showing posts with label Giới Thiệu. Show all posts
Showing posts with label Giới Thiệu. Show all posts

Friday, November 13, 2020

Giới thiệu: BỘ NÃO CỦA PHẬT (Rick Hanson; Richard Mendius)




BỘ NÃO CỦA PHẬT
Tác giả: Tiến sĩ y khoa Rick Hanson - Tiến sĩ y khoa Richard Mendius
Dịch giả: Nguyễn Hà Phương, Lê Thị Minh Hà
Phát hành: 05-2019
NXB: Hồng Đức
Số trang: 356

Cuốn sách là sự gặp gỡ giữa khoa học thần kinh hiện đại phương Tây và truyền thống thực hành tâm linh cổ xưa của Đạo Phật phương Đông, không chỉ mang đến cho chúng ta những cách thức hiệu quả để phát triển hạnh phúc thật sự trong cuộc sống, mà còn giải thích một cách tâm lý về việc những cách thức đó hoạt động như thế nào và vì sao chúng lại hoạt động như vậy. Chính thông qua những điều như vậy mà “Lịch sử khoa học trở nên phong phú nhờ thành công trong việc giao thoa giữa hai xu hướng kĩ thuật, hai chiều hướng tư tưởng được phát triển ở những bối cảnh khác nhau trong việc theo đuổi chân lý mới.” (J. Robert Oppenheimer).

"Bộ não của Phật" giúp bạn hiểu rõ hơn cách thức hoạt động của bộ não (một trong những bộ phận quan trọng nhất của cơ thể), lý giải vì sao con người có xu hướng chú ý đến những điều tiêu cực, theo cơ chế của bộ não đã từng giúp loài người sống sót qua các thời kì khó khăn trong quá khứ nhưng lại tạo nên những thói quen xấu gây ra khổ như thế nào, cùng cách chuyển hóa những thói quen đó để có cuộc sống hạnh phúc, tình thương và trí tuệ thông qua các thực hành của Đạo Phật (bố thí, trì giới và những thực hành thiền cơ bản: thiền hơi thở – anapanasati, chánh niệm – vipassana và thiền phát triển tình yêu thương – metta bhavana).

Thông qua cuốn sách, ngoài cơ hội tiếp cận với những kiến thức mới, hữu ích về khoa học thần kinh – một ngành khoa học khá mới mẻ, nhất là ở Việt Nam, bạn đọc còn có thêm những cái nhìn mới về cuộc sống, về hạnh phúc và cả việc thực hành thiền, tâm linh của chính mình bằng các bài hướng dẫn thực hành hữu ích được giới thiệu ngắn gọn trong cuốn sách.
___________________________

CÁCH SỬ DỤNG CUỐN SÁCH

Để sử dụng cuốn sách này, các bạn không cần phải có bất cứ nền tảng kiến thức nào về khoa học thần kinh, tâm lý học hoặc thiền tập. Cuốn sách đã dệt thông tin và các phương pháp lại với nhau – giống như một cuốn cẩm nang vận hành về bộ não được kết hợp với một bộ đồ nghề – và các bạn sẽ tìm thấy những công cụ hoạt động tốt nhất cho mình trong đó.

Vì bộ não hết sức thú vị nên chúng tôi đã trình bày khá nhiều nghiên cứu khoa học mới nhất về bộ não, gồm cả những tài liệu tham khảo trong trường hợp các bạn muốn tìm đọc chúng để tự tìm hiểu. (Nhưng để tránh việc này khiến cho cuốn sách trở thành một cuốn giáo trình y khoa, chúng tôi đã đơn giản hóa các mô tả về những hoạt động thần kinh nhằm mục đích chỉ tập trung vào các đặc tính thiết yếu của chúng.) Mặt khác, nếu các bạn cảm thấy lôi cuốn hơn trong các phương pháp thực hành, các bạn hoàn toàn có thể lướt qua những phần trình bày về khoa học thần kinh. Lẽ dĩ nhiên, tâm lý học và thần kinh học, cả hai đều là những ngành khoa học non trẻ mà có rất nhiều điều chúng ta vẫn chưa hiểu hết về chúng. Cho nên chúng ta không phải cố gắng lĩnh hội tất cả. Trên thực tế, chúng ta đã có được cơ hội và đang tập trung vào các phương pháp để có một lời giải thích mang tính khoa học đáng tin cậy về việc tâm lý học và thần kinh học thúc đẩy các mạng thần kinh của sự mãn nguyện, lòng tốt và bình an như thế nào.

Các phương pháp này bao gồm một số bài hướng dẫn hành thiền. Tuy nhiên những bài hướng dẫn thiền đó mang chủ đích không gò ép, được viết với từ ngữ có tính liên tưởng và nên thơ hơn là chuyên biệt và chặt chẽ. Các bạn có thể tiếp cận các bài hướng dẫn này theo những cách khác nhau như: có thể chỉ đọc và suy nghĩ về chúng; có thể kết hợp một số phần trong chúng với bất cứ sự hành thiền nào mà các bạn vẫn đang thực hành; có thể rủ bạn bè cùng tập chúng; hoặc các bạn có thể thu âm những bài hướng dẫn này và tự mình thực hành. Những bài hướng dẫn này chỉ là những gợi ý và bạn có thể tạm dừng chừng nào bạn thích. Không có cách thức sai để hành thiền, còn cách thức đúng chính là cảm thấy đúng những gì đến với bạn.

Và chúng tôi cũng đưa ra lời cảnh báo rằng: Cuốn sách này không phải là một liệu pháp thay thế cho việc chăm sóc sức khỏe theo chuyên môn, cũng như không phải là cách thức chữa trị cho bất cứ căn bệnh nào về tâm thần hoặc thể chất. Những điều khác nhau luôn được dành cho những người khác nhau. Đôi khi một phương pháp có thể gây ra những cảm giác không thoải mái, nhất là khi bạn có tiền sử về tổn thương tinh thần. Bạn nên gạt bỏ một phương pháp như vậy, bàn bạc với bạn bè (hoặc nhà tư vấn), thay đổi hoặc loại bỏ nó hoàn toàn. Hãy đối xử tử tế với chính mình.

Cuối cùng, nếu tôi biết một điều gì chắc chắn, thì đó chính là các bạn có thể thực hiện những điều nhỏ bé ngay bên trong tâm mà sẽ dẫn tới những thay đổi lớn trong bộ não và kinh nghiệm sống của các bạn. Tôi đã chứng kiến điều này xảy ra nhiều lần với những người tôi biết trên phương diện là một nhà tâm lý học hoặc một giảng viên dạy thiền [thiền sư], mà tôi cũng đã chứng kiến điều đó trong suy nghĩ và cảm giác của chính mình. Các bạn thực sự có thể đạt được trọn vẹn điều đó của mình theo hướng đi tốt hơn mỗi ngày.

Khi các bạn thay đổi bộ não của mình, các bạn thay đổi cuộc sống của mình.
___________________________

LỜI NÓI ĐẦU

Cuốn sách “Bộ não của Phật” là một lời khích lệ bạn nên sử dụng sự tập trung của tâm để khai thác sức mạnh của sự chú tâm nhằm nâng cao cuộc sống và các mối quan hệ xã hội của bạn. Bằng việc kết hợp những tuệ giác cổ xưa về hành thiền theo truyền thống Phật Giáo với những khám phá hiện đại trong lĩnh vực khoa học thần kinh, hai tiến sĩ y khoa Rick Hanson và Richard Mendius đã tổng hợp nên sự hướng dẫn đáng suy ngẫm và thiết thực này giúp đưa bạn từng bước đi trên con đường tỉnh thức tâm của bạn.

Gần đây, cuộc cách mạng trong khoa học đã phát hiện thấy bộ não ở người trưởng thành vẫn không ngừng thay đổi theo tuổi thọ của con người. Mặc dù nhiều nhà khoa học nghiên cứu về bộ não trước đây đã giải thích rằng tâm chỉ là hoạt động của bộ não, nhưng giờ đây chúng ta có thể nhận thấy sự kết nối giữa hai phương diện này [tâm và bộ não] trong cuộc sống theo một cách nhìn khác. Khi chúng ta xem tâm như một quá trình được biểu thị và mang tính liên hệ nhằm kiểm soát luồng năng lượng và thông tin, chúng ta đều nhận thấy rằng chúng ta có thể thực sự sử dụng tâm để thay đổi bộ não. Chân lý đơn giản chính là cách chúng ta tập trung sự chú tâm, cách chúng ta định hướng có chủ đích luồng năng lượng và thông tin xuyên suốt các mạch thần kinh của mình như thế nào để có thể thay đổi được hoạt động của bộ não và cấu trúc của nó một cách trực tiếp. Bí quyết là để biết cách sử dụng sự nhận biết của chúng ta trong việc làm gia tăng hạnh phúc.

Khi biết tâm mang tính liên hệ và bộ não là cơ quan xã hội của cơ thể, chúng ta còn có một quan điểm mới khác nữa. Đó là: các mối quan hệ của chúng ta với người khác không phải là một sự tình cờ trong cuộc sống; chúng là cơ sở cho tâm của chúng ta thực hiện chức năng ra sao và là một khía cạnh then chốt của sức khỏe bộ não. Các kết nối xã hội của chúng ta với người khác định hướng những kết nối về thần kinh của chúng ta để hình thành cấu trúc của bộ não. Điều này có nghĩa rằng cách chúng ta giao tiếp thay đổi thực sự hệ thống mạch thần kinh của bộ não, đặc biệt theo những cách giúp duy trì sự cân bằng cho cuộc sống của chúng ta. Hơn nữa, khoa học cũng đã xác minh rằng khi chúng ta nuôi dưỡng lòng trắc ẩn và sự nhận biết có chánh niệm trong cuộc sống – khi chúng ta buông bỏ sự chỉ trích và chú tâm hoàn toàn vào hiện tại – là chúng ta đang kiểm soát các mạch thần kinh về xã hội của bộ não nhằm cho phép chúng ta chuyển hóa ngay cả mối quan hệ lẫn bản thân chúng ta.

Các tác giả đã kết hợp những thực hành Phật Giáo được phát triển qua hơn hai nghìn năm trăm năm với những tuệ giác mới mẻ về các hoạt động của bộ não để mang đến cho chúng ta sự hướng dẫn này nhằm mục đích giúp chúng ta tạo ra những thay đổi tích cực ngay trong chính bản thân chúng ta. Kỉ nguyên hiện đại ngày nay liên tục phát triển các chương trình tự động, không ngừng làm cho chúng ta trở nên bận rộn hơn và tất bật thực hiện những công việc đa nhiệm kĩ thuật số, với lượng thông tin quá tải cùng các lịch trình dày đặc gây căng thẳng cho bộ não và lấn át cuộc sống của chúng ta. Việc tìm được khoảng thời gian để tạm ngừng giữa mớ hỗn loạn này đã trở thành một nhu cầu cấp bách mà rất ít người trong chúng ta có thể đáp ứng được. Vì vậy, với “Bộ não của Phật”, chúng ta được khuyến khích chỉ cần thực hiện một hơi thở sâu và xem xét những lý do về thần kinh vì sao chúng ta nên sống chậm lại, cân bằng bộ não và cải thiện các mối quan hệ cũng như chính bản thân mình.

Những bài luyện tập được đưa ra trong cuốn sách đều dựa trên sự thực hành đã được minh chứng một cách khoa học để có những tác dụng tích cực trong việc định hình thế giới nội tại của chúng ta bằng cách làm cho chúng ta trở nên tập trung, nhẫn nại và linh hoạt hơn. Những bước thành công này không chỉ nâng cao sự đồng cảm của chúng ta đối với người khác, mà còn mở rộng phạm vi của lòng trắc ẩn và sự quan tâm chăm sóc của mỗi chúng ta đối với chính thế giới mà chúng ta đang sống ở đó, nơi luôn tồn tại những mối liên hệ với nhau. Sự hứa hẹn của việc khai thác tâm để thay đổi bộ não của chúng ta thông qua những sự thực hành này là nhằm mục đích xây dựng nên mạch thần kinh của bộ não về lòng tốt và hạnh phúc trong từng phút giây, ở mỗi con người, cho từng mối quan hệ tại mọi thời điểm. Vậy chúng ta có thể yêu cầu điều gì hơn thế? Và thời điểm nào để bắt đầu điều đó tốt hơn ngay chính lúc này?

Tiến sĩ y khoa Daniel J. Siegel
Tác giả của các cuốn sách “Mindsight: The New Science of Personal Transformation” và “The Mindful Brain: Reflection and Attunement in the Cultivation of Well-Being”.
Viện Mindsight và Trung tâm nghiên cứu nhận biết chánh niệm UCLA
Los Angeles, California
Tháng Sáu năm 2009
___________________________

LỜI TỰA

Trong cuốn sách “Bộ não của Phật”, hai tiến sĩ y khoa Rick Hanson và Richard Mendius đã mang đến cho độc giả một sự kết nối rõ ràng và thiết thực thật tốt đẹp với những lời dạy trí tuệ quan trọng và cần thiết của Đức Phật. Sử dụng ngôn ngữ hiện đại của nghiên cứu khoa học, các tác giả đã khuyến khích độc giả khai mở sự huyền bí của tâm, mang lại một sự hiểu biết hiện đại đối với những lời dạy cổ xưa và uyên thâm về sự hành thiền nội tại. Cuốn sách “Bộ não của Phật” đã kết hợp khéo léo những lời dạy cổ xưa kia với những phát hiện mang tính cách mạng của khoa học thần kinh, vốn đã bắt đầu chứng thực các khả năng của con người về chánh niệm, lòng trắc ẩn và sự tự điều chỉnh là những trọng tâm đối với đào tạo thiền quán.

Qua cuốn sách này, độc giả sẽ học được những cách thức nội tại thực hành và khoa học về bộ não để nâng cao trạng thái hạnh phúc, phát triển sự thanh thản [tâm Xả] và lòng trắc ẩn [tâm Bi], đồng thời giảm bớt khổ. Độc giả sẽ được giới thiệu để giác ngộ những cái nhìn mới mẻ về cuộc sống và những cơ sở mang tính sinh học cho việc thúc đẩy sự phát triển trí tuệ này. Các chương sách sẽ giúp độc giả hiểu rõ hơn về hoạt động của tâm và gốc rễ thần kinh của hạnh phúc, sự đồng cảm và sự tương hỗ.

Những lời dạy làm nền tảng của mỗi chương – các chân lý cao quý [Tứ Diệu Đế], nền tảng của chánh niệm [Tứ Niệm Xứ] và sự phát triển đức hạnh, tình yêu thương [tâm Từ], tha thứ và bình an nội tại – đều dễ hiểu và gần gũi, được thể hiện trong lời mời gọi của Đức Phật khích lệ mọi người tự mình chứng nghiệm. Sự thực hành theo những lời dạy này cũng rõ ràng và đáng tin cậy. Về cơ bản, đó là những thực hành giống như những gì bạn sẽ học được ở một thiền viện.

Tôi đã chứng kiến Rick cùng Richard hướng dẫn thực hành cho người khác theo những lời dạy này và tôi đánh giá cao điều đó tác động tích cực như thế nào tới tâm trí của những người đã tới thực hành cùng họ.

Hơn bao giờ hết, thế giới loài người cần tìm ra những cách thức xây dựng được tình yêu thương, sự hiểu biết và bình an, trong phạm vi mỗi cá nhân và trên toàn cầu.

Mong cho những lời này góp phần vào sự nỗ lực hết sức này.
Mong cho tất cả đều an vui,
Tiến sĩ Jack Kornfield
Trung tâm Spirit Rock
Woodacre, California
Tháng Sáu năm 2009
____________
Độc giả xem chi tiết tại:

Wednesday, September 30, 2020

Thích Phước An: Lời Giới Thiệu Thi Phẩm Khói Chiều Quê Ngoại

Tranh: Đinh Trường Chinh dành cho Bìa sách

Lời Giới Thiệu Thi Phẩm

Khói Chiều Quê Ngoại 

Trong tác phẩm  Thong dong khắp mọi nẻo đường xuất bản tại Mỹ (2018), tác giả Bạch Xuân Phẻ (Tâm Thường Định) có một đoạn ngắn viết về quê mẹ như thế này: “Mẹ sinh ra và lớn lên ở thôn Vĩnh Hội, xã Cát Hải, huyện Phù Cát, Tỉnh Bình Định. Nơi đó đẹp và thơ mộng. Nơi hương đồng cỏ nội, nắng cát với trăng thanh, bạt ngàn cánh đồng xanh, ở vùng quê ven biển miền trung”.

Đúng là như vậy, xã Cát Hải chẳng những đẹp mà còn hùng vĩ nữa nhất là khi vượt lên dốc cao nhìn vào rặng núi Bà phía tây thì thấy vách đá núi Bà đứng sừng sững, còn nhìn về phía đông là biển cả mênh mông.

Mỗi lần có dịp về thăm quê, tôi vẫn thích đi lên con dốc Cát Hải này, nhất là vào buổi chiều để nhìn nắng vàng còn đọng lại trên các tảng đá hay trên cánh đồng xanh dưới chân núi. Trong khói chiều quê ngoại, Bạch Xuân Phẻ có hai câu:

Em ơi sỏi đá bên đường

Có còn yêu mãi ánh dương chiều tà.

Đọc hai câu thơ trên, tôi cứ tưởng tượng rằng, chắc hồi nhỏ mỗi lần về thăm quê ngoại, anh cũng nhiều lần đứng nhìn những vạt nắng mênh mông ấy. Rồi lớn lên dù phiêu dạt nơi chân trời góc bể nào những vạt nắng thuở còn tuổi thơ nơi quê ngoại ấy vẫn còn đọng lại nơi sâu thẳm của lòng anh?

Trên đỉnh núi bà có ngôi chùa, dù chùa có tên là chùa Linh Phong, nhưng người dân sống bao đời nay dưới chân núi vẫn thường gọi là chùa Ông Núi. Đây cũng là ngôi chùa mà mẹ của Bạch Xuân Phẻ và cả bên ngoại của anh đã được Hòa thượng chùa Ông Núi trao truyền tam quy ngũ giới.  Nhưng vì sao gọi là chùa Ông Núi?

Quách Tấn nhà thơ nổi tiếng của Bình Định có viết trong tác phẩm Nước non Bình Định của ông như thế này:

“Người địa phương gọi là Ông Núi vì thấy nhà sư ở tu trên núi suốt năm, truyền rằng, Ông Núi dùng vỏ cây làm y phục, và ít khi xuống đồng bằng. Thỉnh thoảng cần lương thực thì gánh một gánh củi xuống chân núi để nơi ngã ba đường rồi trở lên, người dân trong vùng đem muối gạo đến để đó rồi gánh củi đem về chụm. Hôm sau nhà sư ở trên núi xuống nhận gạo muối, nhiều ít không biết, mất còn không bận tâm. Nhưng khi trong vùng có bệnh dịch, thì nhà sư lập tức đem thuốc xuống cứu chữa, chữa xong là đi lên núi ngay, một cái vái chào cũng không nhận”. 

Quách Tấn đến thăm chùa vào những năm đầu thập niên thế kỷ 20, nghĩa là khoảng 300 năm sau Ông Núi viên tịch. Thế nhưng, trong Nước non Bình Định ông viết lại rằng, lúc đến cũng như lúc về nhà thơ vẫn còn nghe các em mục đồng, các chàng ngư phủ, những người nông dân sống dưới chân núi Bà vẫn còn ngâm nga:

Ông Núi đi đâu

Bỏ bầu sơn thủy

Đủ nhân đủ trí

Thêm vĩ thêm kỳ

Chùa xưa nhạt bóng tà huy

Xui lòng non nước 

Nặng vì nước non.

Sở dĩ tôi có hơi dài dòng về chuyện Ông Núi như vậy, vì tôi nhớ trong tự truyện của mình, thánh Gandhi có viết một câu đại khái như thế này: “Cái gì mà tuổi thơ chúng ta đã sống thì cái đó sẽ điều động ta suốt cả cuộc đời”.

Mẹ và cả phía ngoại của Bạch Xuân Phẻ đều là đệ tử của chùa Ông Núi, nên tôi nghĩ rằng, trong những lần về thăm ngoại, chắc chắn ông ngoại, bà ngoại của anh đều có kể cho anh nghe chuyện Ông Núi tu Thiền trong hang đá nhưng vẫn lắng nghe được tiếng kêu la thống khổ từ dưới chân núi vọng lên.

Trong tác phẩm Thong dong khắp mọi nẻo đường của Bạch Xuân Phẻ, ta nhận ra anh là một thanh niên trí thức, một phật tử thuần thành, đầy nhiệt huyết đã đề cập đến nhiều vấn đề, từ thiền định, chánh niệm, thi ca đến sinh hoạt Gia đình Phật tử, cả đến vấn đề hiếu thảo với cha mẹ, nghĩa là lĩnh vực nào anh cũng tỏ ra là người đã từng thực hành và trải nghiệm chứ không phải anh viết lý thuyết suông. Đúng như bốn câu thơ mà nhà nghiên cứu Nguyên Giác Phan Tấn Hải đã viết trong lời giới thiệu:

Miệt mài từng năm tháng

Tu trí tuệ, từ bi

Khắp trời tấm gương sáng

Vin chánh niệm mà đi.

Từ khi đọc và sau đó là được quen biết anh, tôi thường suy diễn một cách thi vị rằng, có lẽ hình bóng vị thiền sư chùa Ông Núi dù tu hành trên núi cao nhưng vẫn lắng nghe được tiếng kêu cứu đau khổ của con người dưới chân núi, mà mỗi lần về thăm quê ngoại anh vẫn thường nghe bà ngoại kể lại đã nuôi dưỡng tâm hồn tuổi thơ của anh, để ngày nay anh đã trở thành một phật tử hoạt động tích cực nhằm xoa dịu bớt sự đau khổ cho con người chăng?

Quê ngoại của Bạch Xuân Phẻ cũng là quê nội của bậc anh hùng đánh Pháp ở cuối thế kỷ 19. Wikipedia tiếng việt chép: 

“Nguyên quán gốc Nguyễn Trung Trực ở xóm Lưới, thôn Vĩnh Hội, xã Cát Hải, tỉnh Bình Định. Ông nội là Nguyễn Văn Đạo, cha là Nguyễn Văn Phụng (tục danh là Thắng hoặc Trường), mẹ là bà Lê Kim Hồng”

Một nhà thơ trẻ ở xã Cát Hải là Khổng Vĩnh Nguyên đã lặn lội vào các tỉnh miền nam để nghiên cứu những nơi mà Nguyễn Trung Trực đã dựng cờ đánh Pháp, đặc biệt là dòng sông mà Nguyễn Trung Trực đã đốt cháy tàu Espérance (Hy vọng). Khi về lại quê, anh đã cho xuất bản tập thơ Lửa gầm Nhật Tảo với những câu thơ đầy hào khí:

Lửa gần ngàn lưỡi cọp, liếm ngang tàu giặc

Nhật Tảo gầm vang sóng mặt trời

Tàu “Hy vọng” xâm lăng lò quay bầy bạch quỷ

Trận cuồng phong truy kích lũ mã tà

Lửa thiêng! Lửa thiêng! Đem tình yêu về lại quê nhà.


Nếu người cháu nội của làng Vĩnh Hội ở Bình Định là Nguyễn Trung Trực vào cuối thế kỷ thứ 19 qua lời thơ của Khổng Vĩnh Nguyên, chỉ có một khát vọng duy nhất là độc lập và tự do cho Tổ quốc, thì ở cuối thế kỷ 20 và những năm đầu thế kỷ 21 không chỉ khát vọng riêng cho Tổ quốc mình thôi, mà còn khát vọng những giá trị có tính phổ quát cho toàn thể nhân loại nữa, Irwin Keller có một bài thơ mà Bạch Xuân Phẻ, người cháu ngoại của làng Vĩnh Hội đã dịch sang tiếng việt có đầu đề là người Do Thái bất trung.

Trước hết, tác giả cho biết vì sao mình bất trung, và bất trung về những vấn đề nào?

Tôi không trung thành với một Đảng chính trị

Tôi cũng không trung thành với những kẻ độc tài

hay những vị vua điên cuồng kỳ thị

Tôi không trung thành với những bức tường

hoặc những cái chuồng siết chặt

Còn trung thành?

Tôi trung thành với giấc mơ công lý cho bao thế hệ,

tôi trung thành với Trái Đất chịu nhiều khổ đau.

Tôi trung thành với tự do và cởi mở

Sự thánh thiện, tình yêu và hy vọng.

Sở dĩ, tôi trích bài thơ dịch này vì nghĩ rằng đó cũng là khát vọng của tác giả Khói chiều quê ngoại, nên anh mới ngồi cặm cụi mà dịch như vậy. 

Mặc dù đây là tập thơ Bạch Xuân Phẻ viết về quê ngoại, nhưng trong tập thơ này còn có bài thơ anh viết về quê cha. Nếu đọc hai bài thơ ta sẽ nhận ra rằng, bài thơ anh viết về quê ngoại hết sức dịu dàng, lại còn lãng mạn nữa, ví dụ bốn câu sau đây:

Ngày về thăm ngỡ em còn trong mộng

Ngàn lung linh ánh mắt đợi chờ nhau

Gặp người xưa đến đi như cơn mộng

Thì tiếc gì lận đận một vần thơ.

Trong khi đó bài Nhơn Lý, tức là bài viết về quê cha thì anh đã trở về đúng vị trí của anh, một thầy giáo đứng trên bảng đen nhìn xuống học trò đầy nghiêm khắc:

Nên chúng ta phải luôn ý thức

Nhơn Lý này là nhịp sống chung

Quê hương ta thì phải chung lòng

Xây dựng, yêu thương cho đến khi nhắm mắt.

Cuối cùng xin được trích hai câu thơ nữa trong thi phẩm Khói chiều quê ngoại của Bạch Xuân Phẻ:

Núi Bà xưa kiên trung ngàn năm đợi

Chào bình minh chim hót lộng trời mây.

Vậy là Bạch Xuân Phẻ dù đang lưu lạc chân trời góc bể nào đi nữa, thì anh vẫn tự hứa với lòng mình là sẽ kiên trung như rặng núi Bà hùng vĩ, vẫn đứng sừng sững tự ngàn năm ở quê nhà.

Riêng tôi cũng đã sinh ra và lớn lên dưới chân núi Bà này, nên dĩ nhiên tôi rất lấy làm vinh hạnh khi được tác giả nhờ viết lời giới thiệu.

Những ngày tôi đọc bản thảo Khói chiều quê ngoại là những ngày tôi được dịp sống lại những nơi như chùa Ông Núi, Phù Cát, Vĩnh Hội, Cát Hải, Nhơn Lý…Những địa danh mà một thời tuổi thơ tôi đã từng đi qua.

Xin cảm ơn tác giả. Và xin được giới thiệu thi phẩm này đến tất cả bạn đọc, đặc biệt là những người yêu thi ca.

       Nha Trang mùa hạ 2020

Thích Phước An 


Thursday, May 28, 2020

Vĩnh Hảo: Lời Ca Của Gã Cùng Tử (Tuyển tập 100 Lá Thư Chủ Bút Nguyệt San Chánh Pháp)

Lời Ca Của Gã Cùng Tử 

(Tuyển tập 100 Lá Thư Chủ Bút Nguyệt San Chánh Pháp)

Vĩnh Hảo

LỜI CA CỦA GÃ CÙNG TỬTuyển tập 100 Lá Thư Chủ Bút Nguyệt San Chánh Pháp
Biên Soạn: Vĩnh Hảo
Hương Tích Phật Việt xuất bản, 2020.
Bìa: Uyên Nguyên
Trình bày và layout: Nhuận Pháp và Tâm Thường Định
Copyright © 2020 Vĩnh Hảo, Hương Tích Phật Việt.
ISBN: 9798644156986
All rights reserved.
___________________

Tựa

Biết mình là cùng tử, biết mình có viên ngọc trong chéo áo, thì không còn là cùng tử.
Không còn là cùng tử thì không còn lang thang.
Nhưng lang thang, một khi không phải là hệ lụy từ vô minh vọng tưởng thì lang thang trở thành tất yếu.
Lên đường đi đâu, về đâu? Ai vạch, ai vẽ nên con đường ấy?
Nếu mọi con đường đều từ tâm khởi thì con đường nào cũng vô tận.
Khổ đau bất tận, thúc bách khát vọng tìm cầu hạnh phúc, cũng bất tận; và cặp đôi này luôn dẫn vào những mê lộ thăm thẳm vô biên.
Không có đích đến cho những truy cầu, vọng tưởng.
Những nơi tạm dừng hay ở lại lâu dài cũng không phải là đích đến.
Thế nên, cuộc lên đường của cùng tử không phải là những bước chân giang hồ lang bạt của một kẻ nghèo cùng khốn khổ, mà là cuộc du hành của một kẻ rất ư tự tin, giàu có. Có thể gọi cuộc rong chơi này là du- hí tam-muội.
Dừng lại là thể; rong chơi là dụng.
Diệu dụng của mọi cuộc rong chơi chính là ba-la-mật.
Trăm lời ca hay ngàn lời ca cũng đều là tiếng vọng của một kẻ lãng du đi qua trần gian mộng huyễn, như gió đùa qua nước. Gió đôi khi cuồng nộ như giông bão, nhưng thường khi chỉ là những thoáng nhẹ vi vu, không dấu vết, để lại đôi vòng sóng lan man, gợn trên mặt hồ tĩnh lặng.
Ngày xa quê nơi quê xa
Vĩnh Hảo

Tự Do Khỏi Tự Ngã

Thư tòa soạn số 52, tháng 03.2016
Những ngày Tết rộn ràng trôi qua thật nhanh; nhưng hoa xuân vẫn trên cành. Buổi sáng nơi vườn ríu rít tiếng chim. Cành mai chưa kịp ra hoa; các nụ vừa chớm, mũm mĩm vươn lên từ những chồi lá xanh mướt; trong khi hoa đào thì khiêm nhường khoe sắc hồng tía nơi một góc hiên. Các nhánh phong lan kiêu sa nhè nhẹ đong đưa theo làn gió sớm. Bầu trời xanh biếc không gợn mây. Lòng bình yên, không muộn phiền…
Người ta vẫn thường cho rằng văn minh là tiến bộ, là đi tới. Dừng lại hoặc đi lui thì không văn minh. Thực ra, càng tiến bộ, con người càng tăng thêm nhiều nhu cầu; càng nhiều nhu cầu, càng tăng thêm nhiều gánh nặng và trói buộc.
Hãy tạm gác qua một bên định nghĩa điển chương của chữ văn minh (civilization) như là đỉnh cao thành tựu của một nền văn hóa (dân tộc hay nhân loại) trong một giai kỳ nào đó. Hãy nói về nền văn minh của con người trong ý nghĩa là thành tựu mục tiêu (hay ước vọng) đem lại phúc lạc thực sự cho mình, cho người, một cách bình an.
Trong ý nghĩa đó, nhân loại ngày nay quả thực là không có văn minh: kêu gọi tự do cho mình mà lại tước đoạt tự do của người; xóa bỏ giai cấp bằng đấu tranh giai cấp; muốn bình đẳng nhưng lại đối xử phân biệt (giới tính, chủng tộc, tôn giáo, đảng phái); chống độc tài mà lại muốn độc quyền độc tôn; nâng đỡ, ủng hộ những người này bằng cách cướp đoạt, đày đọa những người khác; mưu cầu hòa bình bằng khởi động chiến tranh… Chúng ta, loài người tân tiến, loay hoay đi tìm sự bình an bằng những phương tiện bất an; tìm hạnh phúc bằng con đường đau khổ.
Cho nên, không phải cứ nhắm mắt bước tới, bước lên, là văn minh. Có khi cần phải dừng lại. Có khi cần phải bước lui.
Dừng lại những manh động của tự ngã: hành động, lời nói và ý nghĩ nào nhằm tư lợi, vinh danh cá nhân (dù bằng hình thức tinh vi nhẹ nhàng nhất), đều không phải văn minh; ngược lại, chúng là đầu mối cho những xung đột, mâu thuẫn, làm rối loạn xã hội.
Bước lui để tự kiểm và tránh xa sự nuôi lớn bản ngã: tự hào, tự mãn, tự cao, tự tôn… đều là những biểu hiện lộ liễu và lố bịch của con người trước những thành công lớn hay nhỏ trong cuộc sống; đặc biệt là đối với danh vọng—nó thường cho người ta ảo tưởng về sự vượt trội và vĩ đại. Hào quang danh vọng luôn làm mờ mắt và choáng ngộp những ai bước lên đỉnh cao (nơi họ nghĩ là tột cùng)—mà không tự biết rằng nơi ấy thường khi lại là chỗ xuất phát cho tiến trình sa đọa, đi xuống.
Có người sẽ hỏi, bằng hình ảnh cụ thể, một kẻ đã lên đến đỉnh đồi rồi thì đi đâu nữa? – Câu trả lời thông thường là người ta có khuynh hướng đi quanh, hoặc đi xuống.
Thực ra vẫn còn một lối đi cho kẻ chạm đến đỉnh đồi, đó là bước vào khoảng không. Có thể mượn lời của Thiền sư Cảnh Sầm mà nói rằng “Bách trượng can đầu tu tiến bộ,” nghĩa là đứng trên đầu sào trăm trượng, vẫn nên bước thêm bước nữa. Bước vào hư không.
Đó không phải là con đường của mọi người. Cũng không phải là con đường dẫn đến văn minh vật chất, hữu thể.
Đó là con đường của kẻ thiên lý độc hành; là con đường siêu tuyệt vượt lên tất cả mọi nền văn minh, vượt qua tất cả mọi trói buộc của tự ngã, vượt qua cả sự vượt qua, đạt đến tự do tuyệt đối (mà kỳ thực cũng chẳng có gì để vượt qua hay đạt đến).
Chỉ có những gì rất thực và rất thường ở nơi này. Bầu trời không mây, tím sẫm. Đêm bình yên trong tiếng gió, nhẹ khua chiếc phong linh, và những giò lan âm thầm tỏa hương. Trăng đầu mùa lừng lững lên cao. Lòng bình yên, thong thả châm trà.
California, ngày 27.02.2016