Đạo Sinh - Tuệ Sỹ

 [AN LẠC TRONG VÔ MINH]

Một người nọ, với thân thể ghẻ lở, luôn luôn phải cào, phải gãi, và phải ngồi suốt bên lò lửa để hơ nóng, cho bớt sự ngứa hành hạ. Với con ghẻ ấy, sự kiện như vậy là hưởng thụ lạc thú tuyệt vời. Càng gãi, càng cào rách thân thể, càng có được những cảm giác khoan khoái, nhưng cũng đồng thời ghẻ lở càng gia tăng. Ghẻ lở càng gia tăng, lại càng phải gia tăng sự gãi và như vậy lại gia tăng cảm giác khoái lạc.

Rồi thì, gia đình, những người thân thích không ghẻ lở, thương hại và tìm phương cứu chữa. Người ta mời một y sỹ chuyên khoa da liễu, và lôi con ghẻ ra khỏi lò lửa, ngăn cản không để nó cào cấu cho rách nát thân thể thêm, sau đó, giải phẩu các mụt ghẻ, xức thuốc trị ghẻ, và cho uống những liều thuốc trị ghẻ. Tất cả sự việc và quá trình điều trị này làm cho con ghẻ đau đớn. Nó oán hận y sĩ, oán hận những người thân thích đã hành hạ nó. Nó khóc lóc, nguyền rủa.

Nhưng, cố nhiên, một khi ghẻ lở không còn, nó sẽ kinh nghiệm được những cảm giác của một thân thể không ghẻ ngứa, và rồi nó sẽ phải cảm ơn những người đã áp bức nó điều trị. Đức Phật được gọi là “kẻ phá hoại sự sống” là như vậy.

VEN. TUỆ SỸ (1945-2023)

A man who gets scabies might have to scratch himself all the time and manage to be close to a fire with the hope of relieving his unpleasant feeling. From his view, such actions may bring about wonderful enjoyment. The more strongly he scratches and tortures his body, the more satisfied he feels, and the severer his itches become. The more his itches increase, the more he scratches and enjoys himself. Then his family and friends, who are moved to pity by his suffering, seek to help him. So a physician is summoned, and the patient is taken away from the fire and kept from injuring his own body any more. He is forced to have his body cleaned, his infected boils treated, and take medicine. The process of treatment has made him painful and angry. He blames the physician for having destroyed his body; he is deeply resentful of his relatives' ill behaviors. He cries bitterly and curses all. Nevertheless, once he recovers himself, he surely experiences what his pure body without any scabies is like. And then he will learn to be deeply grateful to those who have forced him to undergo such an unpleasant treatment. It is in this sense that the Buddha was ever mistakenly called a "life-destroyer" (bhūnahuno).

[SINH RA THẤY MÌNH ĐÃ LÀ NÔ LỆ]

Trong thế gian, những người tự đặt ra cho mình mục đích cao cả, vĩ đại để đạt đến, không nhiều lắm. Dù hiểu các phẩm định từ "cao cả", "vĩ đại" theo nghĩa nào, tất nhiên chỉ nói trong ước lệ của thế gian.

Đại phần chỉ như những người nô lệ, sinh ra thấy mình đã là nô lệ, và cam tâm suốt đời làm nô lệ, chấp nhận thân phận nô lệ như là "số phận" tất nhiên. Với những người như vậy, ước vọng duy nhất là may mắn nhận được ân huệ ban phát từ chủ, cho nên điều cần làm là thế nào để chủ nhân hài lòng.

Thiện Tài, thanh niên phú hộ, sinh ra từ một gia đình cự phú, không lệ thuộc vào ai cả; nhưng tự thấy lệ thuộc một điều nguy hiểm bậc nhất, đó là bị khống chế bởi Ma Vương, vua của Sự Chết, ngự trị thế gian bằng sự chết.

Đội quân để khống chế thế gian trong quyền uy ban phát sự chết, đó là đội quân phiền não. Đào hào sâu phòng ngự bằng hố thẳm ái dục, xây dựng thành cao bảo vệ bằng kiêu mạn các thứ. Khi trực nhận được thực trạng như vậy, khi thấy chung quanh ta thế lực khống chế bằng đe dọa sợ hãi; khiến ta kinh sợ trong từng bước đi, vì không dễ gì biết những thứ vui giận thất thường nơi các ông chủ; cho nên chỉ cần lơ đãng một chút, chỉ một sát-na đã mất mạng.

Khi nhận ra điều ấy, những ai mong cầu thoát ly, quyết chí lấp bằng hố ái dục, san bằng thành lũy kiêu mạn, xóa bỏ ngai vàng ngự trị của Ma vương, chúng sinh ấy được nói là đã phát Bồ-đề tâm.

VEN. TUỆ SỸ (1945-2023)

We are born slaves by nature - to the God of Death.

BỐN CỬA VÀO ĐẠO

Nói cụ thể, bậc Hạ Sỹ Đạo tu Phật trước hết bắt đầu bằng bốn ngõ, gọi là Bốn Nhập Đạo Yếu Môn:

Thân cận thiện sỹ;

Thính văn chánh pháp;

Như lý tác ý;

Pháp tùy pháp hành.

Do thường xuyên thực hành những điều này, người tại gia tích lũy kho tàng trí tuệ cho mình, thiết thực trong đời này và đời sau. Trí tuệ có được là do tích lũy qua quá trình nghe, học hỏi, rồi tư duy, chiêm nghiệm, và y theo đó mà khai triển, phát triển những gì được gọi là thiện pháp. Khai triển và phát triển, là cách nói khác của tu tập.

VEN. TUỆ SỸ (1945 - 2023)

Practically speaking, the ordinary lay people enter Buddha-dharma through the fourfold principal gate:

- accompanying the noble,

- studying the perfect dharma,

- thinking in accordance with dharma, and

- practicing dharma in accordance with dharma.

In doing so constantly, they enrich their treasure of wisdom in their present and next lives. The wisdom produced in the process of studying, contemplating and meditating lends foundation to cultivation and development of what is called wholesome dharma. In other words, to practice dharma is to cultivate and develop it.

ZEN MASTER TUỆ SỸ

“To practice the Bodhisattva path is to cultivate loving-kindness and compassion more and more greatly.”

Tu tập cho tâm từ bi càng lúc càng rộng lớn thêm lên, đó là thực hành Bồ-tát đạo.

[NHẬN THỨC & GIÁC NGỘ]

Ở đây, có một người lạc lối trong rừng hoang đầy nguy hiểm, chợt cảm thấy an ổn. Do bởi đâu? Điều chắc chắn là khi nhận biết ra ta đang ở đâu, chung quanh này, gần đây hay xa hơn, có những gì.

Vậy thì, sự thực quá hiển nhiên, cái làm cho người ấy cảm thấy an toàn, và tất nhiên cùng lúc với cảm giác sung sướng, đó chính là sự hiểu biết.

Nhận rõ được sự thực, nhận biết thực tế ta đang ở đâu, ta đang làm gì, và nếu đó là nhận thức cứu cánh, nghĩa là biết rõ sự sống và sự chết, biết rõ sau đời này, sau khi thân thể này mục rã, ta sẽ là gì, ở đâu, biết một cách chắc chắn, tự mình biết, tự mình thấy, chứ không do ai khác; nhận thức ấy được gọi là giác ngộ, hay bồ-đề.

Tuy vậy, nhận thức và giác ngộ là hai giai đoạn diễn ra trước sau như một quá trình nhân quả. Do nhận thức chính xác mà đạt được giác ngộ.

VEN. TUỆ SỸ (1945 - 2023)

Why would a man who has been lost in a dangerous jungle suddenly feel unworried? It is certain that he might find out where he is and what is around him, near and far. Thus, all that can make him feel safe and, at the same time, pleased is his own knowledge of the situation in which he is caught up. Similarly, if we can, on our own, know exactly where we are, and what we are doing, and where we are destined to go in the next life, and what we would become after our bodies are destroyed, we have attained a kind of knowledge called bodhi or enlightenment in Buddhism. Nevertheless, knowledge and enlightenment are considered to be two consecutive stages of a causal process; and the latter may be achieved thanks to the former alone.

[THÁNH CẦU & PHI THÁNH CẦU]

Đức Thích Tôn tự thuật lại quá trình tìm đạo giải thoát của mình, có hai loại tầm cầu: Thánh-cầu và Phi-thánh-cầu.

Phi thánh cầu là những ước nguyện thấp kém của người đời. Bị chi phối bởi khổ lụy nhân sinh, đi tìm cái gì để thoát ra khỏi những hạn chế bất toàn hiện tại, chúng tìm đến, hướng đến, mong cầu những cái vẫn bị hạn chế trong hữu hạn.

Đức Thế Tôn nói:

“Ta cũng vậy, trước khi chưa thành chánh giác, khi còn là bồ-tát, Ta tự mình ô nhiễm lại tìm cầu cái ô nhiễm.

“Rồi ta suy nghĩ, sao Ta tự mình ô nhiễm lại tìm cầu cái ô nhiễm?...

“Sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị ô nhiễm, Ta tầm cầu cái không bị ô nhiễm, vô thượng, an ổn, thoát khỏi các khổ lụy, niết-bàn."

VEN. TUỆ SỸ (1945-2023)

“Beholding the morning star,

I wonder

Who would be

the Fully Enlightened One

For me

To take refuge in !!!”

ZEN MASTER TUỆ SỸ (1945-2023)

"Nhìn sao mà ngỏ sự tình. Ai người Đại-giác cho mình quy y." - Tuệ Sỹ Thượng Nhân

Phát Bồ-đề tâm và thành tựu Bồ-đề quả là trọn vẹn tất cả sự nghiệp của Bồ-tát. Tuệ Sỹ Thượng Nhân

[BỒ-ĐỀ TÂM]

Hạt giống Bồ-đề không được gieo vào một cánh đồng trừu tượng nào xa xôi, cũng không chờ đợi để được gieo vào một vùng đất hứa thần thoại nào khác, mà nó được gieo xuống ngay trên sa mạc sinh tử này, khô cằn với những đau khổ triền miên của chúng sinh này. Rồi hạt giống ấy cần phải được tưới bằng nước ngọt của từ bi để lớn mạnh, để đến thời trổ hoa giác ngộ.

Do đó, quá trình Quy, Giới, Nguyện và Hành của Bồ-tát đạo là những giai đoạn gieo giống và vun tưới hạt giống Bồ-đề.

Nói cách khác, phát Bồ-đề tâm và thành tựu Bồ-đề quả là trọn vẹn tất cả sự nghiệp của Bồ-tát.

VEN. TUỆ SỸ (1945-2022)

As of 8/1/24

THE SONG OF THE REALIZATION OF THE PATH

By King Trần Nhân Tông

It is altogether disastrous

To be born with a human body.

Whoever understands this truth

Is called the Awakened.

Constantly meditating on this,

I have ceased clinging to the body.

With satisfaction in mind,

I can laugh uproariously.

All has been cut down—

Either respect for merit and fame

Or concern about wealth and prosperity;

How inferior they might appear—

the Ch’in and Han dynasties!

Content with life in poverty,

I have sought a place to discipline myself.

Secluded in the high mountains,

Hiding in the wilderness,

Where joyfully the gibbons

Make friends with me.

In deserted forests and mountains,

I let go of mind and body.

Peacefully I often occupy myself

Simply with cleaning the shrine

And worshiping the Buddha.

Reading sūtras, reciting the Buddhas’ names,

Praising saints, may I be able

To repay the Four Favors * of the Three Worlds!**

My mind is rid of defilements,

And my awakening is made bright;

Neither a shadow of distinction between “this” and “that,”

Nor a trace of conflict between I-ness and other-ness.

Secular ties are cut down;

Praises and blames are all thrown away.

Days and nights

I earnestly train my mind.

Standing in the midst of the world,

I am not moved by its constant transitions;

Sitting on the high mountain,

My mind is set free.

Following the Buddhas,

I vow to get perfectly awakened;

Singing the tune of Non-Arising,

I am at peace in the course of Zen training.

Everyone is aware

That everything is like a figment of imagination;

When awakened from one’s dream,

Tears would be found to flow.

Being aware that body is constant in change,

No other than a drifting cloud,

And everything in essence is empty,

Just like bubbles on the sea,

One would seclude oneself

In the quiet mountains

To concentrate all one’s mind on practice,

However poor life therein might be.

There would be no more interference

With others’ good or evil.

When mouth shut and ears covered,

Misfortune can cause no troubles at all.

Pacification of body and formation of life

Should be carried out in accord with one’s nature.

This body may be donated as offerings

Whether to birds or fishes.

No longer concerned about the body,

Whether it would be properly cared or not;

Basically composed of earth, water, fire and air,

It would work its way spontaneously.

Throughout the Void,

The dharma-body is constantly existent,

Greatly perfect and magnificently bright.

According to Zen doctrine,

The dharma-eye is once opened,

The Buddhist teaching will spread forever

Just as the echo of a sound made in a cave.

As far as students of the Way are concerned,

Though their number is great,

It is factually scarce for a bamboo

To turn into a dragon.

Owing to their confused mind,

North is mistaken for South.

Zen on the tip of a finger —

All is gone instantaneously.

The gātha reads,

A peaceful life with awakened mind in tranquility.

Into the shade of pines is blowing the cool breeze.

With a sūtra on the bed under a tree,

The two words “purity” and “release”

Are more precious than ten thousand coins of gold.

———-

* Favors of the Triple Gem, masters and parents, dharma-friends, all sentient beings.

** Skt., kāmadhātu (World of Desire), rūpadhātu (World of Form), arūpyadhātu (Formless World).

Translated and annotated by Đạo Sinh

Nguyên tác: ĐẮC THÚ LÂM TUYỀN THÀNH ĐẠO CA — Vua Trần Nhân Tông

Sinh có nhân thân,

Ấy là hoạ cả;

Ai hay cốc được,

Mới ốc là đã.

Tuần này mà ngẫm,

Ta lại xá ta;

Đắc ý cong lòng,

Cười riêng ha hả.

Công danh chẳng trọng,

Phú quý chẳng màng;

Tần Hán xưa kia,

Xem đà nhèn hạ.

Yên bề phận khó,

Kiếm chốn dưỡng thân;

Khuất tịch non cao,

Náu mình sơn dã.

Vượn mừng hủ hỷ,

Làm bạn cùng ta;

Vắng vẻ ngàn kia,

Thân lòng hỷ xả.

Thanh nhàn vô sự,

Quét tước đài hoa;

Thờ phụng bụt trời,

Đêm ngày hương hoả.

Tụng kinh niệm bụt,

Chúc thánh khẩn cầu;

Tam hữu tứ ân,

Ta nguyền được bả.

Niệm lòng vặc vặc,

Giác tính quang quang;

Chẳng còn bỉ thử.

Tranh nhân chấp ngã.

Trần duyên rũ hết,

Thị phi chẳng hề.

Rèn một tấm lòng,

Đêm ngày đon đả.

Ngồi cong trần thế,

Chẳng quản sự thay.

Văng vẳng ngàn kia,

Dầu lòng dong thả.

Học đòi chư Phật,

Cho được viên thành;

Xướng khúc vô sinh.

An thiền tiêu sá.

Ai ai xá cốc,

Bằng huyễn chiêm bao;

Xẩy tỉnh giấc hoè,

Châu rơi lã chã.

Cốc hay thân huyễn,

Chẳng khác phù vân;

Vạn sự giai không,

Tựa dường bọt bể.

Đem mình náu tới,

Cảnh vắng ngàn kia;

Dốc chí tu hành,

Giấy sồi bô bả.

Lành người chẳng chớ.

Dữ người chẳng hay;

Ngậm miệng đắp tai,

Hề chi hoạ cả.

An thân lập mệnh.

Thời tiết nhân duyên;

Cắt thịt phân cho,

Dầu là chim cá.

Thân này chẳng quản.

Bữa đói bữa no;

Địa thuỷ hoả phong,

Dầu là biến hoá.

Pháp thân thường trụ,

Phổ mãn thái hư,

Hiển hách mục tiền,

Viên dung loã loã.

Thiền tông chỉ thị,

Mục kích đạo tồn;

Không cốc truyền thanh,

Âm hưởng ứng dã.

Phô người học đạo,

Vô số nhiều thay;

Trúc hoá nên rồng,

Một hai là hoạ.

Bởi lòng vờ vịt,

Trỏ Bắc làm Nam;

Nhất chỉ đầu thiền,

Sát na hết cả.

Kệ rằng:

Cảnh tịch an cư tự tại tâm,

Lương phong xuy đệ nhập tùng âm.

Thiền sàng thọ hạ nhất kinh quyển,

Lưỡng tự thanh nhàn thắng vạn câm.

A WORLDLY LIFE WITH JOY ON THE PATH

By King Trần Nhân Tông

Part 2

Thus I know!

Mind is once awakened,

It is not necessary to seek any other way.

Sustaining illuminating nature conduces to peace of mind;

Right view comes when illusions are left behind.

Attachment to I-ness and Other-ness cut down,

There appears the true character of “diamond.”(4)

Greed and hatred abandoned,

Then comes the marvelous nature of perfect enlightenment.

The Pure Land (5) is essentially the pure mind,

No more preoccupied with the Western Paradise. (6)

And Amitābha is the very illumination,

Not busy seeking the way to the Realm of Bliss. (7)

Observing body and mind, cultivating mindfulness,

Not for the purpose of reaping apparent fruits;

Preserving morality, fighting with flux,

Not owing to aspiration for fame and merit.

Eating vegetables and fruits,

No worry about taste—bitter or hot.

Covered with paper or coarse cloth,

No concern about the body—white or black.

If just pleased with morality,

A hermitage deserves much more than a celestial palace.

If constantly inspired by humaneness and uprightness,

Only three tiles are more valuable than a pavilion.

Translated & annotated by Đạo Sinh

Notes:

(4) Skt. vajra, a symbol of the indestructible. Here it stands for true reality, śūnyatā or emptiness, the essence of everything existing. This emptiness is indestructible like diamond, that is, imperishable and unborn or uncreated.

(5) Skt., sukhavatī, the realm where followers of the Pure Land school are said to be reborn to continue with their cultivation of Perfect Enlightenment under Buddha Amitābha.

(6) Another designation of the Pure Land.

(7) Another designation of the Pure Land.

“The Buddha appeared as an educator on earth. It is thanks to his particular teachings that countless sentient beings have been liberated from the fetters of ignorance and defilements, and the endless cycle of rebirth, in order to be able to start a new life, eternal in the light of wisdom and compassion.”

ĐẠO SINH

by Đinh Cường

All reactions

5-minute Guided Meditation by Phe Bach

 5-minute Guided Meditation by Phe Bach

Find a comfortable position in your chair with your feet flat on the floor and your hands resting gently on your lap or on the desk.

Minute 1: Getting Settled 

Keep your eyes open and soften your gaze. Look straight ahead or slightly downward at a spot on your desk or the floor — you don't need to focus intensely; just let your eyes rest there. Take a moment to notice how your body feels right now. Are your shoulders tense? Let them drop and relax. Now, take three slow, deep breaths with me. Breathe in through your nose for a count of four... hold for two... and breathe out through your mouth for a count of six. Let's do this two more times together.

Minute 2: Breath Awareness 

Now we'll settle into a natural breathing rhythm. You don't need to change how you're breathing — just notice it. Feel the air coming in through your nose and going out. Notice how your chest and belly gently rise and fall. If your mind starts to wander to homework, friends, or what's happening later, that's completely normal. Gently bring your attention back to your breath.

Minute 3: Body Awareness 

While keeping that gentle focus on your breathing, let's do a quick body scan. Starting from the top of your head, imagine a warm, relaxing feeling slowly moving down through your body. Feel your forehead relax... let your jaw soften... notice your neck and shoulders releasing any tension. Let this calm feeling flow down your arms to your fingertips. Feel your chest and back settling into the chair. Let your stomach area feel soft and at ease. Continue breathing naturally as this peaceful sensation moves down through your hips, your thighs, your knees, and all the way down to your feet touching the floor.

Minute 4: Mindful 

Awareness Now, while staying connected to your breath, gently expand your awareness to include the sounds around you. Maybe you hear other students, the air conditioning, or sounds from outside. You don't need to judge these sounds or push them away — just notice them like clouds passing in the sky. If any thoughts about tests, assignments, or social situations pop up, acknowledge them with kindness and then let them drift away, returning your attention to this peaceful moment and your steady breathing.

Minute 5: Bringing It Together 

For our final minute, let's combine everything we've practiced. Keep your eyes gently focused, maintain that natural breathing rhythm, and hold this sense of calm awareness. Take a moment to appreciate that you've given yourself this gift of peace and mindfulness. Notice how you might feel compared to when we started — perhaps more centered, more relaxed, or simply more present. As we finish, take three more intentional breaths with me. Breathe in calm and focus... breathe out any stress or worry. One more time — breathe in peace... breathe out tension.

Closing: 

Excellent work! You've just completed a full five-minute meditation. Notice how you feel right now — this sense of calm and centeredness is something you can return to anytime during your day. Remember, you can use this breathing technique whenever you need it — before a test, during a stressful moment, or just when you want to feel more focused. Even taking just three deep breaths can help reset your mind.

Created from Mr. Bach’s prompt in MagicSchool; then modified and edited by Phe Bach

BÀI HỌC 1. Thiền hướng dẫn 5 phút bởi Phe Bach

Tìm một tư thế thoải mái trên ghế: đặt hai bàn chân phẳng trên sàn và đặt hai tay nhẹ nhàng lên lòng bàn tay hoặc trên bàn.

Phút 1: Ổn định Giữ mắt mở và làm dịu ánh nhìn. Nhìn thẳng về phía trước hoặc hơi xuống một điểm trên bàn hoặc trên sàn — bạn không cần phải tập trung căng thẳng; chỉ để mắt nghỉ ở đó. Dành một chút thời gian để nhận biết cơ thể bạn đang cảm thấy thế nào ngay bây giờ. Vai bạn có căng không? Hãy thả lỏng chúng và thư giãn. Bây giờ, hãy hít ba hơi chậm và sâu cùng tôi. Hít vào bằng mũi trong 4 nhịp... giữ 2 nhịp... và thở ra bằng miệng trong 6 nhịp. Hãy lặp lại điều này hai lần nữa cùng nhau.

Phút 2: Nhận biết hơi thở Bây giờ chúng ta sẽ điều hòa về nhịp thở tự nhiên. Bạn không cần thay đổi cách mình đang thở — chỉ chú ý đến nó. Cảm nhận không khí đi vào qua mũi và ra ngoài. Nhận thấy ngực và bụng nhẹ nhàng phồng lên và xẹp xuống. Nếu tâm trí bạn bắt đầu lan man về bài tập về nhà, bạn bè, hoặc những gì sẽ xảy ra sau này, điều đó hoàn toàn bình thường. Nhẹ nhàng đưa sự chú ý trở lại với hơi thở.

Phút 3: Nhận biết cơ thể Trong khi vẫn giữ sự chú ý nhẹ nhàng vào hơi thở, hãy thực hiện một quét cơ thể nhanh. Bắt đầu từ đỉnh đầu, tưởng tượng một cảm giác ấm áp, thư giãn chậm rãi di chuyển xuống cơ thể bạn. Cảm nhận trán thư giãn... để hàm mềm ra... nhận biết cổ và vai đang thả lỏng mọi căng thẳng. Hãy để cảm giác bình yên này chảy xuống cánh tay đến đầu ngón tay. Cảm nhận ngực và lưng an vị trên ghế. Để vùng bụng cảm thấy mềm mại và thư thái. Tiếp tục thở tự nhiên khi cảm giác yên bình này di chuyển xuống hông, đùi, đầu gối, và tất cả xuống đến bàn chân chạm sàn.

Phút 4: Nhận biết có chủ ý Bây giờ, trong khi vẫn kết nối với hơi thở, nhẹ nhàng mở rộng nhận thức để bao gồm cả các âm thanh xung quanh bạn. Có thể bạn nghe thấy các bạn khác, tiếng điều hòa, hoặc tiếng động từ bên ngoài. Bạn không cần phán xét những âm thanh này hay đẩy chúng đi — chỉ nhận biết chúng như những đám mây trôi qua trên bầu trời. Nếu có suy nghĩ về kiểm tra, bài tập, hoặc các tình huống xã hội xuất hiện, hãy thừa nhận chúng bằng lòng tốt rồi để chúng trôi qua, trả lại sự chú ý của bạn về khoảnh khắc yên bình này và nhịp thở đều đặn.

Phút 5: Tổng hợp Trong phút cuối cùng này, hãy kết hợp tất cả những gì chúng ta đã thực hành. Giữ mắt nhìn nhẹ nhàng, duy trì nhịp thở tự nhiên, và giữ cảm giác tỉnh thức bình tĩnh này. Dành một khoảnh khắc để trân trọng rằng bạn đã tặng bản thân món quà bình an và chánh niệm này. Nhận biết bạn có thể cảm thấy khác so với khi bắt đầu — có lẽ cân bằng hơn, thư giãn hơn, hoặc đơn giản là hiện diện hơn. Khi kết thúc, hãy hít ba hơi có ý thức nữa cùng tôi. Hít vào sự bình tĩnh và tập trung... thở ra mọi căng thẳng hoặc lo lắng. Lần nữa — hít vào sự an yên... thở ra căng thẳng.

Kết thúc: Rất tốt! Bạn vừa hoàn thành một buổi thiền đầy đủ năm phút. Hãy chú ý xem bạn cảm thấy thế nào ngay bây giờ — cảm giác bình tĩnh và an vị này là điều bạn có thể trở về bất cứ lúc nào trong ngày. Hãy nhớ rằng, bạn có thể sử dụng kỹ thuật thở này khi cần — trước một bài kiểm tra, trong lúc căng thẳng, hoặc chỉ khi bạn muốn tập trung hơn. Ngay cả chỉ ba hơi thở sâu cũng có thể giúp thiết lập lại tinh thần.

Được tạo ra từ lời chỉ dẫn của Thầy Bạch trong MagicSchool; sau đó được Thầy Bạch sửa đổi và biên tập

TRI ÂN THẦY TRONG LỄ ĐẠI TƯỜNG

Giới Thiệu Bài Viết Của Tâm Thường Định — Bạch Xuân Phẻ
trong tập sách Ngoài Hư Không Có Dấu Chim Bay.

Huynh trưởng Tâm Thường Định (Bạch Xuân Phẻ) — nhà giáo dục, thi sĩ, và giảng sư Chánh niệm, người học trò nhỏ bé có duyên được đọc và làm việc từ xa cùng Thầy Tuệ Sỹ. Qua bài “Tri Ân Thầy Trong Lễ Đại Tường”, tác giả chia sẻ:
Niềm kính ngưỡng sâu sắc đối với bậc minh sư, tầm nhìn giáo dục khai phóng Thầy để lại, và lời phát nguyện tiếp nối giấc mơ về một nền giáo dục Phật giáo Việt Nam hiện đại, nhân bản và thấm nhuần từ-bi-trí-tuệ.

Bài “Tri Ân Thầy Trong Lễ Đại Tường” của Thiện Nhạn Tâm Thường Định có những điểm chính như sau:
Tri ân một bậc Long Tượng Phật giáo Việt Nam. Tác giả kính lễ Hòa thượng Thích Tuệ Sỹ như biểu tượng của trí tuệ, từ bi, đại hùng và văn hóa khai phóng. Thầy là minh sư của bốn chúng, là người hiến trọn đời cho đạo pháp, dân tộc và nhân loại.

Thầy – bài kệ sống. Qua những năm tù đày, Thầy vẫn an nhiên—không oán hờn, không than thở. Thân giáo, khẩu giáo, ý giáo của Thầy đều là “pháp âm sống”.

Giấc mơ giáo dục của Thầy. Thầy ấp ủ thành lập một Đại học Phật giáo Việt Nam tại hải ngoại. Con đường Thầy phác họa: bắt đầu từ một Viện Phật học → xây dựng nhân sự, tài lực → tiến đến xây dựng 1 Đại học trong 10 năm. Thầy tin Âu Châu (nhất là Đức quốc) là nơi thuận duyên nhất để khởi sự.

Tiếp nối hạnh nguyện Thầy. Tâm Thường Định nhắc đến nỗ lực của nhiều Tăng Ni, cư sĩ tại Âu, Mỹ, Úc… và những vị Tăng Ni một thời Thầy dạy bảo và nuôi dưỡng. Đặc biệt là sự ra đời của Học Viện Chúng Hương Online, như dòng mạch tiếp nối lý tưởng của Thầy.

Thông điệp cuối. Giáo dục Phật giáo Thầy mong muốn không phải “khuôn sáo”, mà là khai phóng tư duy, kết nối Đông – Tây, nuôi dưỡng tự do, trí tuệ và trái tim nhân hậu. Tác giả nguyện tiếp nối con đường Thầy: “Lấy Chánh pháp làm đường đi, Từ bi làm lẽ sống, Trí tuệ làm hơi thở.”
Xin trân trọng đọc bài của cư sỹ Tâm Thường Định.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. 🙏

BBT 

TRI ÂN THẦY
TRONG LỄ ĐẠI TƯỜNG
Một nén tâm hương tưởng niệm vị Thầy Tuệ (Sỹ), bậc Long Tượng của Phật giáo Việt Nam

Thiên Nhạn

Trong không gian tĩnh lặng của một buổi sớm mùa thu tại thủ phủ Sacramento. Trời đã se lạnh, gió mùa vừa sang và những cơn mưa cũng đang bắt đầu nặng hạt, con chắp tay hướng về phương trời xa, nơi pháp thân Thầy vẫn tỏa rạng giữa hư vô. Bao nhiêu lời muốn nói, rồi bỗng hóa thành im lặng, vì làm sao dùng được lời phàm để nói hết công đức, trí tuệ và từ bi của một bậc Thạc đức như Thầy, người mà bốn chúng gọi là bậc minh sư, bậc long tượng Phật Giáo Việt Nam – Hòa Thượng Thích Tuệ Sỹ – người đã hiến trọn đời mình cho đạo pháp, dân tộc và nhân loại.

Thầy là biểu tượng của trí tuệ không khuất phục, của từ bi vô lượng, của văn hóa khai phóng và giáo dục vị tha. Dáng Thầy gầy, giọng nói nhỏ nhẹ, nhưng ý chí và tầm nhìn của Thầy vững như núi Tu Di giữa pháp hội trần gian. Từ thân giáo, khẩu giáo cho đến ý giáo, Thầy đã gieo hạt giống Bồ-đề trong bao thế hệ, từ chốn thiền môn đến học đường, từ kinh sách Phật học đến văn chương nhân thế.

Hạnh nguyện Bồ Tát của Thầy mà trong đó có sự nuôi dưỡng, giảng dạy hay dịch thuật, mà là thức tỉnh con người trong từng lời kinh, từng hơi thở, từng ý niệm hay từng hành động lợi sinh. Thầy dạy rằng văn hóa và giáo dục là con đường dài của sự chuyển hóa, còn chính trị hay quyền lực chỉ là gió thoảng, mây bay. Thầy lấy đại bi làm nguyện, đại trí làm phương tiện, đại hùng làm hành động — ba cột trụ của một đời Bồ-tát hành đạo giữa nhân gian.

Như nhiều người đã biết, với bao năm tháng lao tù, Thầy vẫn ung dung. Trước bất công, Thầy không oán hờn. Trong khổ đau, Thầy không than thở. Trong im lặng, Thầy vẫn dạy đời bằng chính trí tuệ và thân giáo của mình. Cả cuộc đời Thầy là một bài kệ sống. Quả đúng như vậy, mỗi hơi thở, mỗi nụ cười, mỗi dòng thơ, mỗi bản dịch, đều là một pháp âm. Thầy đúng là vị Thầy của bốn chúng và của nhiều thế hệ.  Thầy chính là người khơi sáng niềm tin và dũng lực cho Tăng Ni, Phật tử và tuổi trẻ Việt Nam. Với Thầy, tuổi trẻ là tương lai của đạo pháp và dân tộc, là hạt giống cần được tưới tẩm bằng sự hiểu biết, tình thương và tinh thần khai phóng. Thầy thường dạy chúng con, “Lấy văn hóa và giáo dục làm hành trang cho cuộc đời mình.” Lời dạy ấy, như giọt sương đầu ngày, trong veo, thấm nhuận vào con nhẹ nhàng và sâu thẳm. Với nhiều vị Tăng sĩ hay Phật tử Việt Nam, đó là ngọn hải đăng soi đường trên hành trình phụng sự: vừa dấn thân, vừa tỉnh thức; vừa học hỏi, hành trì, noi theo, và tiếp nối.

Nhân đây, xin được kể lại một ước mơ và ý nguyện sâu xa của Thầy, để tất cả chúng ta cùng nhau nỗ lực tiếp nối. Đó là giấc mơ về một Trường Đại học Phật giáo Việt Nam tại Hải ngoại — một ước nguyện mà Thầy đã ấp ủ từ lâu, với tâm nguyện muốn thấy ánh sáng của Chánh pháp lan tỏa khắp nơi, để thế hệ con cháu mai sau còn có nơi nương tựa vào văn hóa, trí tuệ và đạo hạnh của Phật Giáo Việt.

Trong những lần được hầu chuyện cùng Thầy, người viết vẫn nhớ mãi giọng nói nhỏ nhẹ, hiền từ mà kiên định của Thầy khi nói về giấc mơ ấy. Một giấc mơ không mang dáng dấp của quyền lực hay danh vọng, mà thuần túy là hạnh nguyện độ sinh và hoằng dương Chánh pháp. Thầy hỏi: “Nếu có điều kiện, chúng ta có thể thành lập một trường đại học cho Phật giáo Việt Nam tại xứ người thì nên xây dựng ở đâu?”

Chúng tôi khi ấy chỉ biết thưa theo cái hiểu biết của mình. Thầy nghe xong, trầm ngâm nói một cách hiền hậu: “Vậy thì, ta có thể khởi sự ở Âu Châu. Ở đó có Hòa thượng Thích Như Điển, có nhiều đệ tử uyên bác — cả Tăng, Ni, và cư sĩ — đang dấn thân trong ngành giáo dục. Ở đó, có môi trường tốt, có nhân duyên thuận lợi.”

Thầy nói xong và vẽ tiếp một con đường. Thầy bảo: Trước hết, chúng ta hãy thử một Viện Phật Học, như một chi nhánh đầu tiên. Từ đó, sẽ vun bồi nhân sự, tài lực, và nền tảng để tiến tới Đại học. Làm chậm nhưng bền, làm ít nhưng thật và phải hoàn tất trong 5 năm để bắt đầu thành lập trường Đại học trong 10 năm.

Chúng tôi khi ấy liền thưa lại rằng: Ở Hải ngoại, có nhiều vị Hòa thượng luôn hết lòng hỗ trợ Thầy như HT. Thích Như Điển, HT. Thích Nguyên Siêu, HT. Thích Bổn Đạt, cùng những bậc Thầy trẻ đã và đang du học hay hành đạo ở hải ngoại, như Thầy Tâm Nhãn, Sư Cô Khánh Năng (Hạnh Thân), Sư Cô Diệu Nguyệt, v.v… Lại còn có những cư sĩ trung kiên, hết lòng vì Phật sự và vì Thầy, như anh Nguyên Đạo, anh Tâm Huy, anh Tâm Quang, anh Thị Nghĩa, cùng nhiều Phật tử tại Âu, Mỹ, Úc luôn nguyện làm cánh tay nối dài cho Giáo hội.

Thầy nghe xong, hoan hỷ vô cùng. Thầy hoan hỷ và chúng tôi thầm nghĩ nếu có nhân duyên như vậy, thì ắt việc này có thể thành tựu. Thế rồi Thầy kết luận, một trong những nơi thích hợp nhất, có thể là Học Phật Viện Viên Giác ở Đức quốc. Ở đó, có HT. Thích Như Điển, và nhiều vị học trò chí thiết, có tâm và có tầm. Thầy tin rằng, nếu nhân duyên thù thắng, nơi ấy sẽ là mầm non đầu tiên của giấc mơ Đại học Phật giáo Việt Nam nơi xứ người. 

Điều làm chúng tôi cảm động hơn cả là hiện nay tại Hải Ngoại có Sư Cô Thích Nữ Hạnh Thân, Sư Cô Diệu Nguyệt (Sucandra – Alena Gripass), chị Mai Lê (Con gái của Cô Nhã Ca), đã cùng nhau thành lập Học Viện Chúng Hương Online (Xin xem trang nhà ở đây, https://chunghuonginstitute.org/) để tiếp nối các công việc Phật sự của Thầy, như những mạch nước trong chảy tiếp từ nguồn tâm Đại Bi, Đại Trí của Thầy. Thầy vẫn thường dạy: Chúng ta không chỉ giữ đạo cho riêng mình, mà phải gieo lại hạt giống Chánh pháp muôn phương. Giấc mơ của Thầy, do đó, không chỉ là dựng một nơi chốn bằng gạch ngói, mà là xây dựng một ngôi nhà tâm linh của trí tuệ và từ bi — nơi hội tụ tinh hoa văn hóa Việt, minh triết Phật giáo và tinh thần giáo dục nhân bản của nhân loại. 

Giấc mơ và hạnh nguyện của Thầy – cũng là lời gửi gắm cho chúng ta hôm nay. Dù học viện hay trường đại học ấy chưa mọc lên giữa trời Âu hay đất Mỹ, nhưng hạt giống của nó đã được Thầy gieo sẵn trong tâm của mỗi người học trò. Chỉ cần chúng ta cùng chung tay, nuôi dưỡng bằng tâm thành, bằng đạo hạnh, và bằng trí tuệ — thì một ngày nào đó, một trường Đại học Phật giáo Việt Nam tại Hải ngoại sẽ thành hình như một đóa sen giữa trời Tây, tỏa hương cho đời và nối dài ánh sáng từ bi của Đạo Phật Việt Nam trên khắp năm châu. Thầy muốn nơi đó là chỗ để người xuất gia hay tại gia, trẻ hay già, Đông hay Tây – cùng chia sẻ một lý tưởng: “Học để giác ngộ và phụng sự.”

Ước vọng của Thầy cũng chính là trách nhiệm của kẻ hậu lai. Chúng con, những kẻ hậu học đang cúi đầu nhận lấy lời nhắn nhủ ấy như một tâm ấn truyền đăng. Dẫu biết con đường này nhiều chông gai, nhưng mỗi bước đi là một đoá sen nở, mỗi bàn tay góp lại là một viên gạch dựng nên Đại học Từ Bi – Trí Tuệ. Chúng con tin rằng, ngọn lửa Tuệ Sỹ đã và đang lan toả như hạnh nguyện 'hư không hữu tận, ngã nguyện vô cùng' của Thầy. Từ Dambri đến Hannover, từ Washington D.C. đến Paris, từ Huế đến Sydney, từ Saigon đến Vancouver – bất cứ nơi nào có người Việt còn hướng về Phật pháp, nơi ấy có thể là mảnh đất tâm cho Phật giáo Việt Nam đang nảy mầm.

Với tầm nhìn khai phóng và nhân bản của Thầy, Giáo dục Phật giáo không chỉ đào tạo Tăng tài, mà còn phải đào tạo những con người có tâm hồn tự do, có trí tuệ khai mở và trái tim nhân hậu. Viện Phật Học hay trường Đại học ấy – trong giấc mơ của Thầy sẽ là nơi không bị ràng buộc người học vào khuôn khổ giáo điều, mà là nơi khai phóng tư duy, thắp sáng trí tuệ, dung hòa Đông Tây, kết nối cổ kim, nơi Tăng Ni sinh, học viên, sinh viên không chỉ học hỏi Kinh, Luật, Luận, mà còn chuyên tâm vào khoa học, triết học, giáo dục, nghệ thuật, ngôn ngữ, và nhân quyền – tất cả đều soi chiếu bằng ánh sáng Từ Bi và Trí Tuệ của Đạo Phật. 

Di sản của Thầy đã nằm trong hơn nửa thế kỷ trước tác, giảng dạy và dịch thuật và đang ở trong tâm hồn nhân bản và tinh thần khai mở mà Thầy đã truyền trao. Công trình phiên dịch Đại Tạng Kinh Việt Nam là một sự nghiệp giáo dục và tâm linh vĩ đại – nối liền quá khứ với tương lai, truyền thống với hiện đại, Đông phương với Tây phương. Những lời Thầy dạy, những lá thư, những bản thảo, những dòng thơ như “quán trọ” giữa cuộc đời, là nơi ta dừng lại để soi chiếu tâm mình, để thấy vô thường mà không sợ hãi, để sống giữa đời mà không đánh mất chân tâm.

Thầy ơi,
Tháng Mười Một lại về, mưa vẫn rơi như những giọt tâm tư. Thuyền từ Giáo hội còn neo bến, nhưng bóng Thầy đã khuất giữa trời Không. Tuy nhiên, ngọn đuốc và ánh sáng mà Thầy đã thắp lên vẫn lan toả trong từng nụ cười lam áo, trong từng lời giảng, trong từng trang kinh được mở. Chúng con xin kính tri ân Thầy. 

Chúng con xin nguyện tiếp nối hạnh nguyện độ sinh của Thầy,
Lấy Chánh pháp làm đường đi,
Lấy Từ bi làm lẽ sống,
Lấy Trí tuệ làm hơi thở của từng ngày.

Xin nguyện hồi hướng những công đức lành
đến pháp thân thanh tịnh của Thầy –
bậc Cao Tăng Thạc đức, Nhà giáo dục lớn,
người đã soi sáng tâm hồn Việt giữa vô minh nhân thế.

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật

Sacramento, Bạch Vân Am, 2025
Thiên Nhạn

(Tâm Thường Định)

Chuông Khuya - The Late Night Bell

 

Plum Village Bell by Daniel Chiu. Source: https://chiubaka.com/philosophy/how-and-why-i-ended-up-at-a-buddhist-monastery/

Chuông Khuya

Từng giọt châu rơi mắt mẹ hiền

Mừng con lưu lạc trở đoàn viên

Neo thu bến tạnh thuyền sương sóng

In bóng chùa xưa trăng nửa hiên

Quách Tấn, Đọng bóng chiều (thơ), 

NXB Phương Đông, 2011

The Late Night Bell

Every pearl (tear) dropped from my beloved mother's eyes.

She joyfully welcomes back her long-lost child.

On a quiet autumn shore, an anchored boat keeps the fog and waves at bay.

A half-moon veranda reflects the outline of an antique pagoda.

Translated by Phe Bach